ریشه‌‌ی تاریخی جریان پژوهش‌ها در حسابداری مدیریت رفتاری: (تئوری‌ها و روش‌های پژوهش)

نویسندگان
فریدون رهنمای رودپشتی 1
سینا خردیار 2
محسن ایمنی 3
1 استاد گروه مدیریت و حسابداری، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات (نویسنده مسئول)
2 استادیارگروه‌‌‌‌ مدیریت وحسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی Sinakharadyar@gmail.com
3 دانشجوی دکتری حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت،رشت، ایران Mohsen.imeni86@yahoo.com
10.18869/acadpub.aapc.1.1.25
چکیده
تقریباً بیش از 60 سال از آن زمان که آرگریس (1952) تأثیر بودجه را بر رفتار مردم مطرح نموده است می‌گذرد. چند سال بعد، استدری (1960) و دوین (1960) پژوهش‌های حسابداری خود را تحت تأثیر روان‌شناسی ادامه دادند. همچنین دیک‌من و زف (1984) از این دهه به‌عنوان دهه بیداری در ادبیات حسابداری یاد می‌نمایند. تا قبل از 1967 واژه «حسابداری رفتاری» هنوز وارد ادبیات رشته نگردیده بود و البته در این بین رشته‌های مختلفی از جمله اقتصاد، علوم سیاسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی در انجام پژوهش‌ها در ادبیات حسابداری رفتاری کمک شایانی را داشتند. در این میان رشته روان‌شناسی نقش مهمی را بازی کرد و با سه زیر شاخه روان‌شناسی شناختی، انگیزه‌ای و اجتماعی مهمترین اثر را داشته است. در این بین نقش بازی شده توسط پردازش فردی از اطلاعات حسابداری برای تصمیم‌گیری برپایه تئوری روان‌شناسی شناختی متمرکز بوده که در سال‌های بعد از آن با واژه «انقلاب‌شناختی» یاد کرده‌اند. امروزه، وجود اصطلاح «رفتاری» معمولاً برای بررسی‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شود اگرچه این روش‌ پژوهش غالب را است، اما تنها امکان برای پژوهش‌های حسابداری رفتاری نیست. همچنین شواهدی از سایر روش‌های تجربی مانند پرسشنامه، تحقیقات میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای وجود دارد. نتیجتاً برای پیشرفت در عمق پردازش‌ها برای تصمیم‌گیری و درک اینکه چرا و چگونه مغز فعال است و در فرآیندهای اقتصادی از اطلاعات برای تصمیمات استفاده می‌نمایند دانشمندان علوم اعصاب یا عصب‌شناسان در حال ساخت یک پل ارتباطی با اقتصاد می‌باشند که به اصطلاح «اقتصاد عصبی» نامیده می‌شود تا رفتار استفاده‌کنندگان اطلاعات در تصمیم‌گیری مورد بررسی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
‌ حسابداری مدیریت‌رفتاری
اقتصاد عصبی
انقلاب‌شناختی
تئوری‌های حسابداری رفتاری

عنوان مقاله English

The Historical Roots of Stream Researches in Behavioral Management Accounting:Theories and Research Methods

نویسندگان English

Fereydoon Rahnamay Roodposhti 1
Sina Kharadyar 2
mohsen Imeni 3
1 Professor of Accounting,Department of Management, Science and Research Branch, Islamic Azad University(Corresponding author)
2 Accounting, Branch of Rasht, Islamic Azad University, Rasht, Iran (Sinakharadyar@gmail.com)
3 Ph.D Student of accounting, Branch of Rasht, Islamic Azad University, Rasht, Iran (Mohsen.imeni86@yahoo.com)
چکیده English

Almost 60 years have passed over since Argyris (1952) published the impact of budgets on people. Few years later, Stedry (1960) and Devine (1960) continued to pursue accounting studies under the influence of psychology. Dyckman and Zeff (1984) define as the Decade of Awakening in the accounting literature. However, it was not before the 1967 that the term “behavioral accounting” appeared in the literature.Various disciplines have contributed, and still are contributing, to the research performed in the behavioral accounting literature. The most important fields are economics, political science, organization theory, psychology, and sociology. Among the diversity of disciplines, it is widely recognized that the main role is played by psychology. The three subfields, not mutually exclusive, which are primarily important in management accounting research, are: cognitive, motivation, and social psychology.The role played by the individual processing of accounting information for decision making, that is the focus of the cognitive psychology theory, is recognized some years later with the so called “cognitive revolution”. Nowadays, the presence of the term “behavioral” is commonly linked to the use of laboratory experiments.

Although they represent the dominant research methods, they are not the only possibility pursued in the behavioral accounting literature. There is also evidence of empirical methods other than experiments such as surveys, field researches, and archival studies. Anyway, laboratory experiments and surveys remain the dominant research methods applied in behavioral management accounting research, while the other possibilities are considered more as an exception. Looking forward, to go more in depth in the decision processes and to understand how and why the brain is activated, neuroscientists are making a bridge with economics giving origin to the so called neuroeconomics.

کلیدواژه‌ها English

Behavioral Management Accounting
Neuro economics
Cognitive Revolution
Behavioral Accounting Theories
حسینی، سیدرسول و بازرگان، عباس. (1388)، فرآیند هد‌ف‌گذاری در علوم میان‌رشته‌ای و نقش هد‌ف‌ها در ارزیابی کیفیت نظام دانشگاهی، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم‌انسانی، دوره اول، شماره 4، صص 145-123.
Birnberg, J. G., Shields, J. F., (1989). Three decades of behavioral accounting research: A search for order, Behavioral Research in Accounting, 1, pp:23-74.
خواجوی، شکراله و فتاحی نافچی، حسن. (1392)، مالی عصبی، افق پیش روی مالی رفتاری، فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، سال دوم، شماره 7، صص 21-34.
Birnberg, J.C., (2011). A proposed framework for behavioral accounting research, Behavioral Research in Accounting, 23(1), pp:1-43.
دهقانیان، حامد؛ صبور، الهام و حجتی، علی‌رضا. (1392)، بررسی رابطه بین مؤلفه‌های عدالت سازمانی و تعهد سازمانی در یک شرکت بیمه، پژوهشنامه بیمه، سال 28، ش 2، صص 153-180.
Birnberg, J.C., (2012). Is neuroaccounting waiting in the wings? An essay, Accounting, Organizations and Society, 37(1), pp:1-13.
رضائیان، علی. (1384)، مبانی رفتار سازمانی، انتشارات سمت، چاپ ششم.
Birnberg, J.G. Luft, J. Shields, M.D. (2006). Psychology theory in management accounting research. In: Chapman, C. S. Hopwood, A. G., Shields, M. D., (Eds.), Handbook of Management Accounting Research”, Vol. 1, Elsevier, Amsterdam, the Netherlands.
رهنمای‌رودپشتی، فریدون، (1390)، "حسابداری مدیریت رفتاری"، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
Cardinaels, E., (2008). The interplay between cost accounting knowledge and presentation formats in cost-based decision making, Accounting, Organizations and Society, 33, pp:582-602
رهنمای‌رودپشتی، فریدون.(1393)، "کاربرد مدل‌های روان‌شناسی در حسابداری مدیریت"، انتشارات ترمه، چاپ اول.
Croson, R., (2005). The method of experimental economics, International Negotiation, 10, pp:131-148.
رهنمای‌رودپشتی، فریدون و رستمی مازویی، نعمت.(1394)، مروری بر تئوری‌های روانشناسی در تحقیقات حسابداری مدیریت، فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، سال هشتم، شماره بیست و ششم، صص1-20.
Dalla Via, N., (2012), Behavioral management accounting and control: The origins of a stream of research, thesis Ph.D. in Business granted by the University of Venice.
سعیدی، علی و فراهانیان، محمدجواد.(1390)، مبانی اقتصاد و مالی رفتاری، شرکت اطلاع‌رسانی و خدمات بورس.
DiMaggio, W. Powell, P. (1991). Introduction. In: DiMaggio, W. Powell, P. (Eds.), the new institutionalism in organizational analysis, The University of Chicago Press, Chicago
فرقاندوست حقیقی، کامبیز و چشم فسا، ایمان.(1392)، بررسی ریشه‌های حسابداری دوطرفه در خاورمیانه و تأثیر آن بر ظهور و گسترش حسابداری دوطرفه در اروپا، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 2، شماره 8، زمستان، صص 37-54.
Dunk, A. S., (2001).Behavioral research in management accounting: The past, present, and future, Advances in Accounting Behavioral Research, 4, pp:25-45.
Hageman, A.M., (2008). A review of the strengths and weaknesses of archival, behavioral, and qualitative research methods: recognizing the potential benefits of triangulation, Advances in Accounting Behavioral Research, vol(11), pp:1-30.
Hopwood, A. (2002). If only there were simple solutions, but there aren’t: some reflections on Zimmerman’s critique of empirical management accounting research, The European Accounting Review, vol.11(4), p:777-785.
Hopwood, A. (2009). Reflections and projections – and many, many thanks, Accounting, Organizations and Society, 34, pp:887-894.
Ittner, C. Larcker, D. (2002). “Empirical management accounting research: are we just describing management consulting practice”. The European Accounting Review, 11(4), pp:787-794.
Lipe, M. Salterio, S. (2000). The balanced scorecard: judgment effects of common and unique performance measures,The Accounting Review, 75, 283-298.
Luft, J. Shields, M. (2002).Zimmerman’s contentious conjectures: describing the present and prescribing the future of empirical management accounting research,The European Accounting Review, 11(4), pp:795-803.
Lukka, K. Mouritsen, J. (2002).Homogeneity and heterogeneity of research in management accounting, The European Accounting Review, 11(4),pp: 805-811.
Merchant, K.A. Otley, D.T. (2007). A review of the literature on control and accountability, in Chapman, C.S. Hopwood, A.G. Shields, M.D. (Eds.) Handbook of management accounting research,vol 2, Elsevier, Oxford, UK; P:29.
Miller, P. (2007). Management accounting and sociology. In: Chapman, C. S. Hopwood, A. G. Shields, M. D. (Eds.), Handbook of Management Accounting Research, Vol. 1, Elsevier, Amsterdam, the Netherlands.
Moers, F. (2005).Discretion and bias in performance evaluation: the impact of diversity and subjectivity, Accounting, Organizations and Society, 30, pp:67-80.
Otley, David, (2016).The contingency theory of management accounting and control: 1980–2014, Management Accounting Research
Riahi-Belkaoui, A. (2002).Behavioral management accounting,Quorum Books, Westport, CT.
Shields, J.F. Shields, M.D. (1998). Antecedents of participative budgeting, Accounting, Organizations, and Society, 23(1), pp:49-76
Sprinkle, G.B. (2000). The effect of incentive contracts on learning and performance, The Accounting Review, 67,pp: 783-801.
Zimmerman, J. L. (2001).Conjectures regarding empirical managerial accounting research,Journal of Accounting and Economics, 32, pp:411-427
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 1، شماره 1
تابستان 1395
صفحه 25-52