بررسی اثر عقود اسلامی مضاربه و اجاره بر ابعاد بهره وری و رضایت شغلی از دیدگاه حسابرسان

نویسندگان
امین ناظمی 1
علی فقیهی 2
1 استادیار حسابداری دانشگاه شیراز(نویسنده مسئول)
2 کارشناس‌ارشد حسابداری دانشگاه شیراز. ali.faghihi69@yahoo.com
10.29252/aapc.2.4.1
چکیده
در این مطالعه ظرفیت های دو عقد مضاربه و اجاره در رفع مشکلات نمایندگی از دو منظر بهره وری و رضایت شغلی نیروی انسانی بررسی می شود تا گامی در جهت دستیابی به یک قرارداد بهینه میان کارفرما و کارگزار برداشته شود. در این پژوهش با توزیع 94 پرسش نامه دیدگاه شرکا، سرپرستان و حسابرسان ارشد 30 موسسه حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی در زمینه بهره وری و رضایت شغلی با رویکرد عقود اسلامی بررسی شد. این پژوهش در سال 1394 انجام شده است. در بررسی متغیر های سنجش بهره وری (توانایی، وضوح، حمایت و امکانات سازمانی، انگیزش، ارزیابی و اعتبار) و رضایت شغلی (احساس عدالت سازمانی، ارتقا، پرداخت، ارتباط با همکاران و ارتباط با سرپرست) مشخص می شود، که قرارداد مضاربه سبب افزایش تمام این متغیر‌ها نمی شود، بلکه در میزان اعتبار و پذیرش کارکنان بدون تاثیر است و پرداخت شایسته و فرصت ارتقا را کاهش می دهد. قرارداد اجاره نیز سبب کاهش تمام متغیر های سنجش بهره وری و رضایت شغلی نمی شود و همچون مضاربه در میزان اعتبار و پذیرش کارکنان بدون تاثیر است و توانایی کارکنان و فرصت ارتقا را افزایش می دهد.
کلیدواژه‌ها
مضاربه
اجاره
تئوری نمایندگی
ابعاد بهره وری نیروی انسانی
ابعاد رضایت شغلی

عنوان مقاله English

The Effect of Islamic Contracts of Mudaraba and Rent from Two Aspects of Desired Productivity and Job Satisfaction: Audit Firms’ Staff Viewpoints

نویسندگان English

Amin Nazemi 1
Ali Faghihi 2
1 Assistant Professor of Accounting, Shiraz University, Shiraz, Iran (Corresponding author)
2 Master of Accounting, Shiraz University, Iran (ali.faghihi69@yahoo.com)
چکیده English

The aim of this research is to evaluate the capacity of mudaraba and rent contract in keeping expected productivity of employers with desirable job satisfaction of employees to solve some problems in agency contracts in audit firms. To do this, first the audit firms based on their revenues were classified to small, medium and large firms. Also the employer's questionnaire for measurement of productivity and employee's questionnaire for measurement of job satisfaction were prepared. Then the validity and reliability of questionnaires was evaluated. Among the 94 samples including 30 institutes which include 30 employers, 60 employees answer the questionnaires. This research was conducted in 2015.

The results indicate that mudaraba increases productivity and job satisfaction and the rent decreases productivity and job satisfaction. The evaluation of the productivity components (ability, clarity, evaluation, incentive, help, and validity) and job satisfaction components (payment, promotion, colleagues and supervisors, organization justice) show that mudaraba does not improve all variables but decreases merit payment and promotion and in relation to validity is ineffective. Also rent contract does not decrease all variables but increases promotion and ability and like mudaraba is ineffective on validity. Also evaluation of demographic variables (sex, age, academic degree, organization size, organizational position and job experience) does not show significant differences, except that among large firms to small and medium firms just in productivity in rent condition. If the results of research along with economic environment is investigated, it would be determined that mudaraba and even rent contract find meaning in Islamic environment; so the weaknesses of mudaraba in merit payment, promotion opportunities and validity in such an atmosphere that makes fair flow of wealth and prevents exclusivity, can be removed. Therefore the creation of Islamic environment and avoiding market monopoly in audit firms is suggested in this research.

کلیدواژه‌ها English

Mudaraba
Rent
Agency theory
Human Productivity
Job Satisfaction and Audit Firms
Arora; M. 1996. Executive Compensation Contract and Earning Response Coefficients, Doctoral Dissertation of Kent State University.
آزاد، عبداله; کاظمی، محبوبه (1392). درآمد، شرکا، کارکنان و بهره وری در موسسات حسابرسی، فصلنامه حسابدار رسمی، شماره 21، صص 15-6.
Baiman; S. 1990. Agency Research In Managerial Accounting: A Second Look, Accounting Organization and Society, No. 15: 341-371.
استیفن پی، رابینز (1377). رفتار سازمانی، مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها. ترجمه علی پارساییان، جلد اول، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.
Bray, T. 2016. Examining Job Satisfaction Levels and the Intention to Quit amongst Employees in a Small to Medium Auditing Firm in South Africa, MA Thesis, University of Western Cape.
امامی، حسن (1386). حقوق مدنی. جلد اول، تهران: انتشارات اسلامیه، چاپ بیست و هفتم.
Douglas, L. Blasi, J. and R. Freeman. 2012. Does Linking Working Pay to Firm Performance Help The Best Firms Do Even Better, Working Paper; No. 17745, National Bureau of Economic Research.
باصری، سعید (1385). بررسی رضایت شغلی در میان حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی و حسابداران واحدهای تجاری و مقایسه رضایت شغلی دو گروه. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
Fama; E. 1980. Agency Problems and the Theory of The Firms, Journal of Political Economy No. 2: 228-307.
باقر‌‌پور ولاشانی؛ محمد علی، ساعی، محمد جواد؛ شعنی، اسماعیل (1391). تحلیل دیدگاه حسابرسان در رابطه با عوامل موثر بر رضایت شغلی آن‌ها. پژوهش‌های تجربی حسابداری، شماره 6، صص 94-65.
Hersey; H. and M. Goldsmith. 1980. A Situational Approach to Performance Planning, Journal of Training and Development, 34(11): 38-44.
حائری شاه باغ، علی (1387). شرح قانون مدنی. جلد اول، تهران: کتابخانه گنج دانش، چاپ سوم.
Hill; N. and K. Stevens. 1999. CEO Compensation and Corporate Returns, Working Paper of Depaul University.
حکیمی، محمدرضا؛ حکیمی، محمد؛ حکیمی، علی (1386). الحیاه. جلد سوم، ترجمه احمد آرام، قم: انتشارات دلیل ما، چاپ هشتم.
Jensen; M. and W. Mackling. 1976. Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure, Journal of Financial Economics, 3(4): 305-360.
دیانتی دیلمی زهرا؛ منطقی، خسرو؛ مشهدی، سیده پریسا (1395). بررسی ضرورت حسابداری اسلامی از دید خبرگان دانشگاهی، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. شماره (1)1، 24-1.
Massingham, P. and L. Tom. 2015. The Relationship between Human Capital, Value Creation and Employee Reward, Intellectual Capital, 16: 390-418.
رضاییان، علی (1380). مدیریت رفتار سازمانی. تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.
Namazi, M. 1985. Theoretical Development of Principle-Agent Employment Contract in Accounting : The State of The Art, Accounting Literature, 4: 113-163.
سوری، علی؛ ابراهیمی، محسن؛ حسینی دوست، احسان (1389). رابطه بهره‌وری و دستمزد با تأکید بر تحصیلات نیروی کار (مطالعه موردی: صنعت ایران). پژوهشنامه اقتصادی. شماره 38،صص 330-311.
Rahimuddin, M. Iqbal, J. and N. Hoque. 2014. Compensation Management from Islamic Perspective, Business and Management, 17: 37-43.
شهیدی، مهدی (1390). حقوق مدنی (عقود معین). تهران: انتشارات مجد، چاپ سیزدهم.
Ramzan, A. 1992. Islamic Frame work for Employer, Islamic Social Sciences, 9: 202–220.
صالح نیا، نفیسه و تقی ابراهیمی سالاری (1393). رابطه اخلاق اسلامی و عدم تقارن اطلاعات در بازار کار. هشتمین همایش دوسالانه اقتصاد اسلامی (اخلاق در اقتصاد اسلامی و اقتصاد ایران).
Smith, P. Kendell, L. and C. Hulin. 1969. The Measurement of Satisfaction in Work and Retirement, Chicago: Rand MC Nally.
صدر، محمدباقر (1393). اقتصاد ما. جلد اول، ترجمه ابوالقاسم حسینی ژرفا، قم:انتشارات دارالصدر، چاپ اول.
Sunder, S. 1997. Theory of Accounting and Control, Cincinnati: South Western College Publishing.
طاهری، شهنام(1380). بهره‌وری و تجزیه و تحلیل آن در سازمان ها. تهران: نشر هوای تازه، چاپ 6.
Youngho, O. 1995. Two Essay on Managerial Decision and the Managerial Compensation Contract, Doctoral Dissertation of the University of Albama.
قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 18 اردیبهشت 1307). مواد 546 تا 570، مواد 466 تا 517 و ماده 83.
قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران: دار القران کریم.
قلی پور، آرین(1386). مدیریت رفتار سازمانی، رفتار فردی. تهران: انتشارات سمت، چاپ پنجم.
کاتوزیان، ناصر (1387). عقود معین. جلد اول، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ دهم.
کاتوزیان، ناصر (1387). قانون مدنی در نظم حقوق کنونی. تهران: انتشارات میزان، چاپ هفدهم.
کهریزسنگی، هاجر (1391). تاثیر جریان نقدی آزاد و هزینه نمایندگی بر عملکرد واحدهای تجاری. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
موسوی، فضل الله (1379). نگاهی به جنبه‌های عمومی حقوق کار با تکیه بر قانون کار جمهوری اسلامی ایران. دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 50، صص 136-89.
ناظمی، امین و فقیهی، علی (1395). بررسی دیدگاه های شاغلین در موسسات حسابرسی نسبت به مضاربه و اجاره از دو بعد بهره وری و رضایت شغلی مطلوب. چهاردهمین همایش ملی حسابداری ایران. دانشگاه ارومیه.
نجابت، انسیه (1389). بهره‌وری و نظام پرداخت. راهبرد و توسعه، شماره 23، صص 164- 149.
نمازی، محمد (1384). بررسی کاربرد‌های تئوری نمایندگی در حسابداری مدیریت. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره 22، صص164- 147.
نمازی، محمد و مرادی، جواد (1384). بررسی تجربی سازه های موثر در تعیین پاداش هیات مدیره شرکت های پذیرفته شده در بررسی اوراق بهادار تهران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، شماره 10 و11، ‌صص 73-102.
هرسی، پال و بلانچارد، کنث (1379). مدیریت رفتار سازمانی کاربرد منابع انسانی. ترجمه علی علاقه بند، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ شانزدهم.
یعقوبی، عبدالرسول (1380). تعامل تمدن اسلام و غرب. معرفت، شماره 45، صص 47-31.
وکیلی فرد حمیدرضا و حسین پور، فاطمه(1396). بررسی اثر شدت نگرش مذهبی حسابداران بر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت. فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 3، صص 214-185.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 2، شماره 4
زمستان 1396
صفحه 1-35