بررسی رابطه بین فلسفه اخلاق فردی و نگرش فرار مالیاتی‌

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران .ybeheshti@gmail.com
2 استادیار گروه حسابداری و مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (نویسنده مسئول)
چکیده
حرفه حسابداری در سالیان گذشته رسوایی‌های متعددی را پشت‌سر نهاده؛ که شخصیت اخلاقی حسابداران را متأثر نموده است. بسیاری از تصمیم‌گیری‌های حسابداران و مدیران تحت‌تأثیر ارزش‌های اخلاق فردی آنهاست. در این میان فرار مالیاتی به عنوان یک پدیده غیر‌اخلاقی، از دغدغه‌های امروز جامعه حسابداری است. هدف این پژوهش بررسی رابطه بین دو شاخصه اصلی فلسفه اخلاق فردی‌(آرمانگرایی و نسبی‌گرایی) با نگرش نسبت به فرار‌‌ مالیاتی است. داده‌ها با استفاده از 193 عدد پرسشنامه وضعیت اخلاقی فورسیث(1980) و پرسشنامه فرار مالیاتی مک‌گی‌ و‌ نورونها (2008) در سال 1395 و در شهر تهران گردآوری شد. آزمون فرضیه‌ها با استفاده از نرم‌افزار‌آماریEXCEL وSPSS انجام گرفت. آزمون کولموگروف-اسمیرنف برای بررسی نرمال‌بودن توزیع داده‌ها به‌کار گرفته شد و با توجه به نرمال‌بودن توزیع داده‌‌ها از آزمون t، همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد که فلسفه اخلاق فردی بر نگرش فرار مالیاتی حسابداران تاثیر گذار است، بطوریکه بین نسبی‌گرایی و نگرش فرار مالیاتی رابطه مثبت و معنا‌داری وجود دارد اما بین آرمانگرایی ‌و نگرش فرار مالیاتی رابطه معنادار وجود ندارد. همچنین متغیرهای کنترل شامل میزان‌ تحصیلات، جنسیت و نوع اشتغال در بخش خصوصی یا دولتی، تأثیری بر نگرش فرار مالیاتی ندارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Study of Correlation between Personal Moral Philosophy and Attitudes to Tax Evasion

نویسندگان English

Yaghoob beheshti 1
Ramazanali royaee 2
1 Master Student, Department Of Accounting, Tehran Science and Research Branch Islamic Azad University, Tehran, Iran. (ybeheshti@gmail.com)
2 Department of Accounting, Tehran Science and Research Branch Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The accounting profession has faced numerous scandals in recent years, which has affected the moral character of accountants. Many decision makings of accountants and managers are influenced by their personal moral values.meanwhile Tax evasion as an immoral phenomenon is one of the concerns of the accounting community.This study aimed to investigate the relationship between two main characteristics of personal moral philosophy- idealism and relativism- with the attitude to tax evasion. For data collection, the Ethics Position Questionnaire of Forsyth (1980) and McGee and Noronha questionnaire of tax evasion (2008) were used. 193 of each questionnaire were collected in Tehran during 2016. Two statistical software, SPSS and EXCEL, were used to test the hypotheses. Kolmogorov-Smirnov test was used to assess the normal distribution of data and T test, correlation and analysis of variance (ANOVA) were used due to the normal distribution of data. The results showed that there is a significant positive relationship between relativism and attitude to tax evasion but there is no significant relationship between idealism and attitude to tax evasion. Also, Control variables included Level of Education, gender and type of employment (private or government) have no impact on attitudes to tax evasion.

کلیدواژه‌ها English

Morality
professional ethics
Personal Moral Philosophy
tax evasion
اعتمادی، حسین؛ فرزانی، حجت الله؛ غلامی حسین آباد، رضا و ناظمی اردکانی، مهدی.(1389). بررسی تأثیر ارزش‌های اخلاقی شرکتی بر درک مدیریت سود، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال پنجم، شماره 3 و 4، پاییز و زمستان. ص. 130.
Ahmad Khan w. (2014). Causes of Tax Evasion in Pakistan: A case study on southern Punjab. International Journal of Accounting and Financial Reporting.ISSN 2162-3082. Vol. 4, No. 2.
اصغری، هادی.( 1387). بررسی موارد عمده‌ی مردود و غیر قابل رسیدگی شدن دفاتر مالیاتی دراداره کل امور مالیاتی استان تهران ، پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. ص.42.
Alasfour , F,. Samy , M. & Bampton ,R. (2016), The Determinants of Tax Morale and Tax Compliance: Evidence from Jordan, in John Hasseldine (ed.) Advances in Taxation, Volume 23, pp.125 – 171.
امین‌خاکی، علی‌رضا.(1390). برآورد فرار مالیاتی و عوامل تعیین کننده آن در ایران، رساله دکتری، دانشگاه مازندران، نقل در کریمی پتانلار و همکاران(1394).
Allen, N.J & Meyer, J.P.(1990). The Measurement and Antecedents of Affective, Continuance and Normative Commitment to the Organization. Journal of Ocupational Psychology,63.
بنی‌مهد، بهمن و بیگی هرچگانی، ابراهیم. (1391). رابطه بین ارزش‌های فردی و نیت اخلاقی حسابرسان، فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری،سال هفتم، شماره 4.
Armstrong, M, B. (2003). Ethical Issues in Accounting. In N. E. Bowie (Ed.), The blacksell guide to business ethics (pp. 145-164). Maiden, MA: Blackwell Publishers.
ثقفی، علی؛ رحمانی، حلیمه و رفیعی، افسانه. (1389). آموزش اخلاق حسابداری در دوره کارشناسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری، سال پنجم ، شماره1 و 2.
Forsyth, D. (1980). A Taxonomy of Ethical Ideologies. Journal of Personality and Social Psychology. 39,175-184.
جعفری، سید محمد تقی. (1379). اخلاق و مذهب، موسسه تدوین و نشر آثار علاّمه جعفری، ص. 59.
Brink , W, D.& Porcano, T, M. (2016), The Impact of Culture and Economic Structure on Tax Morale and Tax Evasion: A Country-Level Analysis Using SEM, in John Hasseldine (ed.) Advances in Taxation (Advances in Taxation, Volume 23, pp.87 – 123.
چادویک، روث.(1381)."اخلاق حرفه‌ای"، ترجمه بهزاد حمیدیه، (رسالت) اصل مقاله در آدرس زیر قابل دسترسی است: Ruth Chadwich, “professional Ethics”, in Routledge Encyclopedia of Phylosophy, (London: 1998)
Cote, J,. Kamm Latham, C. & Sanders. (2013). Ethical Financial Reporting Choice: The Influence of Individual Characteristics, in Donna Bobek Schmitt (ed.) Advances in Accounting Behavioral Research. Volume 16) pp.115 – 148.
حجازی، رضوان و مسافری، جنت. (1391). رابطه جنسیت با اخلاق حرفه‌ای در جامعه دانشگاهی و حرفه حسابداری، فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری، شماره 7.
Dracker, P, F. The Daily Drucker,(NewYork: Collins, 2004).
خانی جزنی، جمال.(1385). اخلاق و فناوری اطلاعات، (تهران: انتشارات بقعه)،صص. 129-130.
Ismail , S. (2014) "Effect of ethical ideologies on ethical judgment of future accountants:Malaysian evidence",Asian Review of Accounting,Vol. 22 Iss: 2, pp.145 – 158.
رحمانی، حلیمه و رجب‌دری، حسین.(1395). بررسی تأثیر اخلاق حرفه‌ای بر عملکرد سازمانی در مدیران صنعتی استان فارس، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول، شماره اول، بهار و تابستان، صص. 53-67.
Ibrahim , M,. Musah, A & Abdul-Hanan , A . (2015) "Beyond enforcement: what drives tax morale in Ghana?", Humanomics, Vol. 31 Iss: 4, pp.399 – 414.
رفیعی، افسانه.(1386). تأثیر جنسیت، مقطع تحصیلی ، دینداری و سابقه کار برتصمیم گیری اخلاقی حسابداران در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه تهران.
Jackson, BR, Milliron, VC .(1986). Tax Compliance Research: Findings, Problerns, and Prospects, J. Accont. Lit, 5, 125–165.
رویایی، رمضانعلی و بیات، علی. (1390). آموزش اخلاق در حسابداری: بررسی تأثیر انگیزه اخلاقی بر روی رفتار اخلاقی، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، سال سوم، بهار، شماره 9.
Gaffikin, M. (2007). Accounting theory and practice: the ethical dimension. Accounting & Finance Working Paper, School of Accounting &Finance, University of Wollongong.
رویایی، رمضانعلی؛ طالب نیا، قدرت اله؛ حساس یگانه، یحیی و جلیلی، صابر. (1392). بررسی رابطه بین فلسفه اخلاق فردی و ویژگی های جمعیت شناختی با رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی، فصلنامه علمی و پژوهشی حسابداری مدیریت، سال ششم، شماره شانزدهم، بهار، صص. 26-15.
Handlon, R.L.(2009). The Departure of the Insurance Agent: The Impact Organizational Commitment, Organizational Justice, and Job Satisfactio have onIntent to Leave in the Insurance Industry, Dissertation Presented in Partial.
ژکس،(1362). فلسفه اخلاق (حکمت عملی)، ترجمه سید ابوالقاسم پورحسینی، (تهران: انتشارات امیرکبیر)، ص. 27.
Hebous, S. (2011). "Money at the Docks of Tax Havens: A Guide". CESifo Working Paper Series No. 3587, p. 9.
شریفی، جعفر.( 1386). تأثیر عوامل فردی بر عملکرد(بهره‌وری) کارشناسان مالیاتی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت.ص.43.
Houston, J & Tran, A. (2001). A Survey of Tax Evasion Using the Randomized response Technique, Adv. Taxation, 13, 69–94.
طیب نیا، علی. (1394). گزارش مصاحبه وزیر اقتصاد در وب سایت روزنامه اطلاعات، پنجم اردیبهشت، آنلاین ببینید در: (http://www.ettelaat.com/etiran/?p=115650).
Hunt, S. D. & Vitell, S. J. (1993). The general theory of marketing ethics: A retrospective and revision, in N. Smith & J.Quelch.(EDs), Ethical in Marketing(35-56). Homewood, IL: Irwin, Inc.
عارفی، عباس.(1383). تاریخچه نسبی‌گرایی در فلسفه علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پاییز، شماره 19.
Leong, L., Hauang, S.Y. & Has, J. (2003). An Empirical Study on Professional Commitment, Organizational Commitment and Job Involvement in Canadian Accounting Firm. Journal of American Academy of Businseem. 2(2),360-370.
عسکری، علی.(1393). مصاحبه رییس وقت سازمان امور مالیاتی با روزنامه دنیای اقتصاد، سی بهمن 93، آنلاین ببینید در: (http://donya-e-eqtesad.com/news/861636).
Mc Gee, R., Aljaaidi, K.S. & Musaibah, A.S.(2012) The Ethics of Tax Evasion: A Survey of Administrative Sciences’ Students in Yemen. International Journal of Business and Management; Vol. 7, No. 16.
فرانکنا، ویلیام کی.( 1376). فلسفه اخلاق، ترجمه هادی صادقی، انتشارات قم: موسسه فرهنگی طه، ص. 14.
Mc Gee, R.W. & Noronha, C. (2008). The Ethics of Tax Evasion: A Comparative study of Guangzhou and Macau Opinions (Southern China). Euro Asia Journal of Management. 36(18), 133-152.
فرزین، فرشیده؛ بنی طالبی‌دهکردی، بهاره و بخشی‌نژاد، محمود.(1395). مقایسه اولویت بندی راهکارهای موضوعی-محتوایی و انگیزشی-ساختاری آموزش اخلاق حرفه‌ای حسابداری به دانش آموزان و دانشجویان رشته حسابداری از دیدگاه دبیران هنرستان و استادان دانشگاه، فصلنامه علمی و پژوهشی حسابداری مدیریت، دوره نهم، شماره 29، تابستان، صص. 111-128.
Richardson, G. (2006). Determinants of Tax Evasion: A Cross-country investigation Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 15, 150–169.
کریمی پتانلار، سعید؛ گیلک حکیم آبادی، محمد تقی و صابر نوچمنی، فاضل.(1394). بررسی تأثیر اثر بخشی دولت بر کاهش فرار مالیاتی در کشورهای منتخب، پژوهشنامه مالیات، شماره 27، پاییز، صص. 63-91.
Sidani, Y.M,. Ghanem, A.J. & Rawwas Mohameed Y.A. (2014). When idealists evade taxes: the influence of personal moral philosophy on attitudes to tax evasion – a Lebanese study. Business Ethics: A European Review. 23(2), 183-196.
گنسلر، هری.(1378). درآمدی جدید به فلسفه اخلاق، مترجم: حمیده بحرینی، انتشارات نقد قلم، ص. 30.
لاری‌دشت بیاز، محمود؛ قائم مقامی، کامران و کهرمی، قاسم.(1395). بررسی عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی در استان خراسان جنوبی با تاکید بر مؤلفه‌های فرهنگی، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول شماره اول، بهار و تابستان، صص. 139-164.
مصباح، مجتبی.(1382). فلسفه اخلاق، (قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی)، ص.16.
معلوف، لوئیس. (1381). المنجد فی اللغه ، ذیل "اخلاق"، مترجم: احمد سیاح، انتشارات غدیر، ص. 194.
معینی‌زاده، محسن. (1389). درک دانشجویان حسابداری از اصول اخلاقی حرفه حسابداری: بررسی میان‌فرهنگی ایران و انگلستان، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال سوم، شماره 3.
مکارم شیرازی، ناصر. (1378). اخلاق در قرآن ، انتشارات امیرالمؤمنین،جلد اول.
مک‌ناوتن، دیوید.(1380). بصیرت اخلاقی، ترجمه محمود فتحی،(قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی)، ص. 19، نقل در انسیه مدنی،(1383)" تبیین فلسفی نقش عواطف و احساسات در اخلاق، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم)، ص. 6.
مومنی، منصور و آذر، عادل.(1378). آمار و کاربرد آن در مدیریت، انتشارات سمت، جلد دوم.
مهدوی، غلامحسین و علی‌پور، صفدر.(1389). رویکردهای تصمیم گیری اخلاقی مدیران مالی شرکتها، فصلنامه دانش حسابرسی، سال اول، شماره 2، پاییز، ص.33.
نیکو‌مرام، هاشم؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ طلوعی اشلقی، عباس و تقی پوریان، یوسف. (1393). ارزیابی تأثیر اخلاق حرفه‌ای حسابداران مدیریت بر ویژگیهای کیفی اطلاعات حسابداری مدیریت (با استفاده از تکنیک آنتروپی- فازی)، فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، سال هفتم ، بهار.
وبستر، مریام.(1363). واژه نامه انگلیسی به انگلیسی وبستر، نشر ارغوان.
همتی، حسن؛ پرتوی، ناصر و ابراهیمی رمنجان، مجتبی. (1393). بررسی وشناسایی نگرش حاکم بر آموزش حسابداری در دانشگاه ها (دیدگاه سنتی یا دیدگاه اخلاقی)، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، شماره23، زمستان، صص. 56-69.