بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران

نویسندگان
مهدی ساریخانی 1
ناصر ایزدی نیا 2
سعید دائی کریم زاده 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران. mehdi.sarikhani@gmail.com
2 دانشیار حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران(نویسنده مسئول)
3 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایرانsaeedkarimzade@yahoo.com
10.29252/aapc.3.6.105
چکیده
امروزه از گزارشگری تقلب به عنوان مکانیزم مهمی در پیشگیری و کشف تقلب یاد می‌شود. هدف این پژوهش، بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب توسط حسابداران با استفاده از ترکیب اجزای مثلث تقلب، به عنوان عوامل محیطی توجیه کننده قصد گزارشگری تقلب، و مؤلفه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده، که عوامل فردی توجیه کننده هستند، و ارائه الگویی تلفیقی به منظور تبیین قصد گزارشگری تقلب است. بدین منظور، پس از تبیین ارتباط میان اجزای مثلث تقلب و مؤلفه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده، تأثیر عوامل کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب و تعهد اخلاقی بر قصد گزارشگری تقلب مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش، از نوع پژوهش‌های پیمایشی است و نمونه آماری پژوهش را 171 نفر از کارکنان حسابداری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس در سال 1397 تشکیل می‌دهند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش کمترین مربعات جزئی بیانگر این است که متغیرهای کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب و تعهد اخلاقی دارای تأثیر مثبت و معناداری بر قصد گزارشگری تقلب هستند. نتایج پژوهش بیانگر این است که ترکیب مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده چارچوب تئوریکی مناسبی را برای پیش‌بینی قصد گزارشگری تقلب فراهم می‌آورد. از این رو، به منظور ترویج گزارشگری تقلب در شرکت‌ها ایجاد محیط اخلاقی قوی، بهبود کانال‌های گزارشگری و برنامه‌های انگیزشی، ایجاد خط مشی‌های مناسب کاهش نگرانی‌های ناشی از انتقام‌جویی حائز اهمیت است.
کلیدواژه‌ها
تعهد اخلاقی
تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده
فعالیت‌های حسابداری متقلبانه
قصد گزارشگری تقلب
مثلث تقلب

عنوان مقاله English

Investigating the Factors Affecting the Whistle-blowing Intentions Using the Fraud Triangle and the Theory of Planned Behavior: An Accountant's Perspective

نویسندگان English

Mehdi Sarikhani 1
Naser Izadinia 2
Saeed Daei-Karimzadeh 3
1 Ph.D. Student of Accounting, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. (mehdi_sarikhani@gmail.com)
2 Associate Professor of Accounting, Isfahan University, Isfahan, Iran. . (corresponding author)
3 Associate Professor, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. (saeedkarimzade@yahoo.com)
چکیده English

Nowadays, whistle-blowing is an important mechanism for detecting and preventing fraud. The purpose of the present research is to investigate factors that influence accountants’ intentions of whistle-blowing by integrating the fraud triangle components, as the external environmental factors that determine whistleblowing intention, and the extended theory of planned behavior, as the individual internal factors that determine whistle-blowing intention. In doing so, the present research develops an integrated model for whistle-blowing intentions. After examining the relationship between the components of the fraud triangle and dimensions of the theory of planned behavior, the model investigates the effects of perceived behavioral control, subjective norms, attitude toward whistle-blowing, and moral obligation on whistle-blowing intentions. The research uses surveys completed by 171 accountants of the companies listed in Tehran Stock Exchange and Fara Bourse in 2018. The results of testing hypotheses were obtained by exerting Partial Least Squares Structural Equation Modeling, and they indicate that perceived behavioral control, subjective norms, attitude toward whistle-blowing, and moral obligation posit positive and significant effects on intentions of reporting fraudulent activity.

The results suggest that the integration of the fraud triangle and the theory of planned behavior represents a parsimonious theoretical framework for predicting whistleblowing intentions. Consequently, in order to promote whistle-blowing in companies, it is important to pay attention to promoting a strong ethical environment, improve reporting channels and incentive programs, and establish policies to reduce retaliation concerns.

کلیدواژه‌ها English

Fraud Triangle
Fraudulent Accounting Activity
Moral Obligation
Theory of Planned Behavior
Whistle-blowing Intentions
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2): 179-211. ‌
آقایی چادگانی، آرزو و احمدی، نوشین. (1395)، بررسی تأثیر تعامل بین فرهنگ اخلاقی مؤسسه حسابرسی، هنجارهای تیم حسابرسی و ویژگی‌های فردی حسابرسان بر انگیزه حسابرسان به گزارش اشتباهات کشف شده، پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال پنجم، شماره 3، صص 33-52.
Alleyne, P., Hudaib, M., & Pike, R. (2013). Towards a conceptual model of whistle-blowing intentions among external auditors. The British Accounting Review, 45(1): 10-23.
بنی مهد، بهمن و گل محمدی، آرش. (1396)، بررسی رابطه میان جو اخلاقی و هشداردهی در مورد تقلب از طریق مدل گزارشگری اختیاری در حرفه حسابرسی ایران. فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره 3، صص۶۱-۸۶.
Andon, P., Free, C., Jidin, R., Monroe, G. S., & Turner, M. J. (2016). The impact of financial incentives and perceptions of seriousness on whistleblowing intention. Journal of Business Ethics: 1-14.
بولو، قاسم و اکبریان شورکایی، رضا. (1396)، بررسی رابطه پدیده تماشاگری، قدرت شواهد و مسئولیت ادراک‌شده با احتمال گزارشگری تقلب، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره 3، صص 1-32.
Arnold, D., & Ponemon, L. (1991). Internal auditors’ perceptions of whistle-blowing and the influence of moral reasoning: An experiment. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 10(2):1-15.
بیگی هرچگانی، ابراهیم؛ بنی مهد، بهمن؛ رئیس زاده، سید محمدرضا؛ رویایی، رمضانعلی. (۱۳۹۵)، بررسی تأثیر ویژگی رفتاری فرصت طلبی بر هشداردهی حسابرسان، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول، شماره 2، صص 65-95.
Association of Certified Fraud Examiners (ACFE). (2016). 2016 Report to the Nations on Occupational Fraud and Abuse, TX: ACFE.
فیروزی، مریم و برزگر، الهه. (1397)، رابطه میان جنبه‌های موقعیتی حسابداران و تصمیم به اعلام و انتشار اقدامات غیراخلاقی، اخلاق در علوم و فنّاوری، سال سیزدهم، شماره 2، صص۱۱۹-۱۲۸.
Barnett, T. (1992). A preliminary investigation of the relationship between selected organizational characteristics and external whistleblowing by employees. Journal of Business Ethics, 11: 949-959.
کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی (1388). استانداردهای حسابرسی (چاپ دهم). تهران، ایران: انتشارات سازمان حسابرسی.
Bather, A., & Kelly, M. (2006). A dialectic analysis of the whistleblowing phenomenon. Australian Accounting Review, 16(38): 59-65.‌
مؤمنی، منصور و فعال قیومی، علی. (1394). تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS. تهران: گنج شایگان.
Beck, L., & Ajzen, I. (1991). Predicting dishonest actions using the theory of planned behavior, Journal of Research in Personality, 25: 285-301.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1393)، بررسی تأثیر متغیر تعدیلی شدت اخلاقی ادراک شده بر قصد گزارش داخلی موارد تقلب توسط حسابداران. بررسی‌های حسابداری، سال دوم، شماره 5، صص 109-133.
Brown, J. O., Hays, J., & Stuebs, M. T. (2016). Modeling accountant whistleblowing intentions: applying the theory of planned behavior and the fraud triangle, Accounting and the Public Interest, 16 (1): 28-56.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1395)، مدل‌بندی و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر قصدگزارش تقلب های مالی توسط حسابداران، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال سیزدهم، شماره 49، صص 1-28.
Cohen, J., Ding, Y., Lesage, C., & Stolowy, H. (2010). Corporate fraud and managers’ behavior: Evidence from the press, Journal of Business Ethics, 95: 271–315.
Cressey, D. R. (1953). Other People's Money; a Study of the Social Psychology of Embezzlement‌. New York, NY.
Dalton, D., & Radtke, R. R. (2013). The joint effects of Machiavellianism and ethical environment on whistle-blowing. Journal of Business Ethics, 117: 153-172.
Fredin, A. J. (2011). The effects of anticipated regret on the whistleblowing decision. Ethics & Behavior, 21(5): 404-427.
Gao, J., Greenberg, R., & Wong-On-Wing, B. (2015). Whistleblowing intentions of lower-level employees: The effect of reporting channel, bystanders, and wrongdoer power status. Journal of Business Ethics, 126(1): 85-99.
Hair Jr, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C., & Sarstedt, M. (2016). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Sage Publications.‌
Kaplan, S. E., Pany, K. R., Samuels, J. A., & Zhang, J. (2009). An examination of the association between gender and reporting intentions for fraudulent financial reporting. Journal of Business Ethics, 87: 15-30.
Keil, M., Tiwana, A., Sainsbury, R., & Sneha, S. (2010). Toward a theory of whistleblowing intentions: A benefit- to- cost differential perspective. Decision Sciences Journal, 41(4): 787-812.
King, G. (1997). The effects of interpersonal closeness and issue seriousness on blowing the whistle. Journal of Business Communication, 34(4): 419-436.
MacGregor, J., & Stuebs, M. T. (2014). The silent samaritan syndrome: why the whistle remains unblown. Journal of Business Ethics, 120: 149-164.
Mesmer-Magnus, J., & Viswesvaran, C. (2005). Whistleblowing in organizations: An examination of correlates of whistleblowing intentions, actions, and retaliation. Journal of Business Ethics, 62: 277-297.
Moberly, R. (2006). Sarbanes-Oxley’s structural model to encourage corporate whistleblowers. Brigham Young University Law Review, 1107-80.
Near, J. P., & Miceli, M. P. (1985). Organizational dissidence: The Case of whistle-blowing. Journal of Business Ethics, 4(1): 1-16.
Near, J. P. & Miceli, M. P. (1995). Effective whistle-blowing. Academy of Management Review, 20: 679-708.
Ponemon, L. A. (1994). Comment: Whistle-blowing as an internal control mechanism: Individual and organizational considerations. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 118-130.
Sarbanes, P., & Oxley, M. (2002). Sarbanes-Oxley Act of 2002, Washington, D. C.: US Congress.
Seifert, D. L., Sweeney, J. T., Joireman, J., & Thornton, J. M. (2010). The influence of organizational justice on accountant whistleblowing. Accounting, Organizations and Society, 35: 707-717.
Shawver, T. J., & Clements, L. H. (2008). Whistleblowing: factors that contribute to management accountants reporting questionable dilemmas. Management Accounting Quarterly, 9 (2): 26-38.
Shawver, T. J., Clements, L. H., & Sennetti, J. T. (2015). How Does Moral Intensity Impact the Moral Judgments and Whistleblowing Intentions of Professional Accountants? Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting, 19: 27-60.
Shawver, T. J., & Shawver, T. A. (2018). The impact of moral reasoning on whistleblowing intentions. In Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting (153-168). Emerald Publishing Limited.‌
The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission, (1992). Internal control – Integrated framework. Executive Summary Framework Reporting to External Parties. COSO.
Trongmateerut, P., & Sweeney, J. T. (2013). The influence of subjective norms on whistle-blowing: A cross-cultural investigation. Journal of Business Ethics, 112: 437-451.
Xu, Y., & Ziegenfuss, D. E. (2008). Reward systems, moral reasoning, and internal auditors’ reporting wrongdoing. Journal of Business Psychology, 22: 323-331.
Young, R. (2013). The role of organizational justice as a predictor of intent to comply with internal disclosure policies. Journal of Accounting and Finance, 13(6): 29-44.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 3، شماره 6
زمستان 1397
صفحه 105-135