بررسی امکان ارائه چارچوب نظری گزارشگری مالی اسلامی بر پایه منصفانه بودن؛ همگرا با استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی (IFRS)

نویسندگان
محسن حسینی الاصل 1
فرزانه حیدرپور 2
یدالله تاری وردی 3
1 دانشجوی دکتری تخصصی گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، Shahin_h53@yahoo.com
2 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)،
3 استادیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، Tariverdi76ir@yahoo.com
10.29252/aapc.4.7.343
چکیده
به عقیده برخی حسابداران، گزارشگری مالی در کشورهای اسلامی بایستی بر پایه انصاف، احسان و اخلاق بنا شود. در این پژوهش، امکان تعدیل چارچوب فعلی گزارشگری متناسب با اهداف حسابداری ­اسلامی و انطباق فرآیند شناخت و گزارش رویدادهای مالی با شریعت مورد مطالعه قرار گرفته است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی و کمی) می­ باشد. در بخش کیفی به شیوه تحلیل محتوا؛ با کمک آیات قرآن، فتاوی دینی و نتایج پژوهش­های قبلی، ضرورت تعدیل برخی از مولفه ­های چارچوب فعلی تبیین و در بخش کمی با استفاده از دو پرسشنامه جداگانه، نظر 30 نفر از متخصصین فقهی و 73 نفر از متخصصین مالی در این زمینه در سال 1397 دریافت و با کمک آزمون t تک­ گروهی تحلیل گردید. جامعه­ آماری در بخش فقهی؛ طلاب سطوح عالی و در بخش مالی؛ اعضای هیات­ علمی، حسابداران رسمی و کارشناسان بورس اوراق بهادار تهران بوده­ است. نتایج نشان ­می­ دهد: گزارشگری بر پایه ارزش­های­ منصفانه، اندازه­ گیری سود براساس رویکرد ترازنامه­ای، ارایه صورت ارزش ­افزوده، فهرست دارایی­ های مشمول زکات، صورت جریان­های نقدی ناشی از وجوه­ شرعی، چک لیست رعایت الزامات زیست­­ محیطی و افشای معاملات شبهه ناک، موجب شفافیت بیشتر و ارزیابی دقیق­تر عملکرد مدیران و ریسک سرمایه ­گذاری در موسسات و ارزیابی میزان ایفای مسئولیت ­های اجتماعی و شرعی آنها می­شود.
کلیدواژه‌ها
گزارشگری الی اسلامی
وجوه شرعی
مسئولیت های اجتماعی-شرعی

عنوان مقاله English

The Islamic Financial Reporting Goals and convergence with International Financial Reporting Standards (IFRS

نویسندگان English

Mohsen Hosseiniol Asl 1
Farzaneh Heidarpoor 2
Yadollah Tariverdi 3
1 Ph.D. student at Islamic Azad University of Central Tehran branch, Tehran, Iran. (Shahin_h53@yahoo.com)
2 Associate Professor at Islamic Azad University of Central Tehran branch, Tehran, Ira. (Corresponding Author
3 Assistant Professor at Islamic Azad University of Central Tehran branch, Tehran, Iran.(Az_jahanshad@yahoo.com)
چکیده English

According to some accountants, financial reporting in the islamic countries should be based on fairness, goodness and morality. This study examined the possibility of modifying the conventional framework for reporting in line with Islamic accounting objectives and to adapt the process of recognition and reporting financial events in accordance with the Shari'a principles. The research method is combination (qualitative and quantitative). In the qualitative section of the content analysis method, with the help of the Qur'an, Religious' Fatwa and the results of previous studies, the necessity of modifying some of the components of the conventional conceptual framework were expressed In the quantitative section, by using the two separate questionnaires, the viewpoints of 30 religious scholar and 73 financial specialists (faculty members of the universities, official accountants and senior experts of Tehran Stock Exchange) in 2018 were obtained and analyzed by using the single-group T test. The results show reporting on the basis of fair values, measuring earnings based on the balance sheet approach, presentation of the value added statement, disclosure of the cash flows arising from the religious funds, providing a list of the assets subject to Zakat, disclosure of the doubtful deals and submitting the ecological requirements checklist leads to greater transparency and more accurate assessment of the performance of managers, better evaluating the risk of investment in the enterprises and thire social-religious responsibilities.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Financial Reporting
Islamic Funds
Social-Shari'a Responsibilities
1. Nazim U. 2019. “Comparative Analysis of Reporting Practices of Islamic Financial Institutions (IFIs)”. https://www.researchgate.net/publication.
1. باباجانی، جعفر و صیدی، حجت الله. (1389)، ارائه مدلی برای گزارشگری مالی در بازار سرمایه کشورهای اسلامی - نمونه موردی ایران، مجله پیشرفتهای حسابداری دانشگاه شیراز، شماره (3) 58، صص 3-16.
2. Shibly A. 2018. “Conventional and Islamic Perspective in Accounting: Potential for Alternative Reporting Framework”. International Journal of Economics and Management Engineering. 12 (2): 244-247.
2. بهجت فومنی، آیت الله محمدتقی. (1378)، رساله توضیح المسائل مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی آقای حاج محمدتقی بهجت (ره) (چاپ سی و سوم)، محل نشر: قم، دفتر حضرت آیت الله العظمی بهجت.
3. Ahmed M. M. 2018. “Determinants of Implementation of Accounting utions in Iraq: A Conceptual Framework” Academy of Accounting and Financial Studies Journal. 22(1):1-6.
3. بدری، احمد. (1375)، نقش چارچوب نظری در گزارشگری مالی، فصلنامه علمی -پژوهشی بررسی های حسابداری حسابرسی دانشگاه تهران، شماره 14 و 5، صص 5-31.
4. Shaukat A. 2017. “Development of Islamic Accounting Theory: Principle of Shahadat (Testimony) - Second Principle”. International Review of Business Research Papers Vol. 3 No. 3 August 2017 PP. 56-68.
4. توحیدی، محمد. (1394)، مروری بر استانداردهای هیئت خدمات مالی اسلامی (IFSB)، مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار، شماره آبان 1394، صص3-12.
5. Zulkarnain M. S. 2017. “Accounting Conceptual Frameworks - MASB vs AAOIFI”. SSRN Electronic Journal. https://ssrn.com/abstract=2900666.
5. دیانتی دیلمی، زهرا و مشهدی، سیده پریسا. (1395)، بررسی امکان سنجی پیاده سازی حسابداری اسلامی در ایران از منظر خبرگان دانشگاهی، دو فصلنامه تحقیقات مالی اسلامی، شماره (5)10 بهار و تابستان، صص114-118.
6. Kamla R. Alsoufi R. 2015. “Critical Muslim Intellectuals’ discourse and the issue of ‘Interest’ (rib a): Implications for Islamic accounting”. Accounting Forum. Elsevier Ltd.
6. دیانتی دیلمی، زهرا؛ منطقی، خسرو؛ مشهدی، سیده پریسا. (1395)، بررسی ضرورت حسابداری اسلامی از دید خبرگان دانشگاهی، دو فصلنامه تحقیقات حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره (1)1، صص1-24.
7. Ziad M. Al Saidat F. 2014. “Accounting Measurement: Islamic Perspective Versus Financial Accounting Perspective”. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business. Vol 6. no 2.
7. ساری، محمدعلی. (1393)، مبانی تئوری حسابداری محیط‌زیست در اسلام، دانش و پژوهش حسابداری، شماره 37، صص3-8.
8. Haniffa R. Hudaib M. 2010. “The Two Ws of Islamic Accounting Research”. Journal of Islamic Accounting and Business Research. 1 (1). 5-9.
8. سیستانی، آیت الله علی. (1393)، رساله توضیح المسائل (چاپ سی و یکم)، محل نشر: مشهد، دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی.
9. Napier C. 2009. “Defining Islamic Accounting: Current Issues, Past Roots”. Accounting History. 14 (1&2). 121-44.
9. سازمان حسابرسی، کمیته تدوین استانداردهای حسابداری (نویسنده گروه مولفین). (1397)، استانداردهای حسابداری (چاپ بیست و هفتم)، محل نشر: تهران، انتشارات سازمان حسابرسی.
10.Yaya R. Hameed S. 2004. “Objectives & Characteristics of Islamic Accounting: Perceptionsof Muslim Accounting Academicians in Yogyakarta”. Indonesia. Conference paper.
10. شریف جدیدی، علی. (1393)، حسابداری اسلامی؛ ضرورت اقتصاد ایران، فصلنامه پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی (صدرا)، شماره 10، صص 35-38.
11. غلامی جمکرانی، رضا؛ نیکومرام، هاشم؛ موسویان، سیدعباس؛ رهنمای رودپشتی، فریدون. (1394)، مولفه‌های کلیدی مفاهیم نظری گزارشگری مالی با رویکرد اسلامی، فصلنامه علمی-پژوهشی حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 13، صص27-34.
12. مهرانی، ساسان؛ کرمی، غلامرضا؛ حسینی، سیدعلی؛ رام‌روز، علیرضا. (1395)، ضرورت چارچوب نظری گزارشگری مالی با رویکرد اسلامی از منظر خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی، دو فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات مالی اسلامی، شماره (3)5، صص52-55.
13. فرج‌زاده دهکردی، حسن؛ مردانی، پگاه؛ فیض محمدی، رومینا. (1391)، اصول و مفروضات حسابداری و دیدگاه اسلامی از مفاهیم و عناصر چارچوب نظری حسابداری، مقالات منتخب نخستین همایش ملی حسابداری ارزشی، دانشگاه علوم اقتصادی، بهمن ماه 1391، صص79-92.
14. قلیچ، وهاب. (1392)، استانداردهای حسابداری و حسابرسی در موسسات مالی اسلامی: گزارش چهارمین روز مدرسه زمستانه بانکداری اسلامی، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی، شماره 5، صص 4-13.
15. نجفی، ابراهیم. (1391)، درآمدی بر دکترین حسابداری اسلام، مقالات منتخب نخستین همایش ملی حسابداری ارزشی، دانشگاه علوم اقتصادی، بهمن ماه 1391، صص13-17.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 4، شماره 7
تابستان 1398
صفحه 343-380