مدل‌سازی سازه‌های مؤثر بر اخلاق حرفه‌ای حسابرسی با بکارگیری مدل‌سازی ساختاری – تفسیری از دیدگاه خبرگان حرفه

نویسندگان
محمد رمضان احمدی 1
عبدالمجید آهنگری 2
محسن صالحی نیا 3
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسنده مسئول)،
2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (a_m_ahangari@yahoo.com)
3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (research@mohsensalehinia.ir)
10.29252/aapc.4.8.281
چکیده
ورشکستگی شرکت‌های بین‌المللی ریشه در چشم‌پوشی بر تخلفات حسابداری دارد و این چشم‌پوشی در نهایت به دلیل افول اخلاق و فراموش کردن رسالت حرفه حسابرسی به‌عنوان یک حرفه خودگردان می‌باشد. از آنجا که سازه های متعددی بر اخلاق حرفه ای حسابرسی تاثیرگذار است؛ لذا این پژوهش با درک این موضوع از طریق مدلسازی ساختاری – تفسیری به دنبال طراحی مدلی مبنی بر سطح بندی و تفکیک سازه‌های مؤثر بر اخلاق حرفه‌ای حسابرسی است. جامعه آماری پژوهش شامل حسابداران رسمی کشور در سال 1398 می باشد که جهت انتخاب نمونه از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شده است. روش شناسی پژوهش ترکیبی می باشد که در بخش کیفی مبتنی بر شناسایی سازه های موثر بر اخلاق حرفه ای حسابرسی از طریق تحلیل محتوای مبانی نظری، پیشینه تجربی و انجام تحلیل دلفی فازی با مشارکت 20 خبره حرفه حسابرسی به عنوان اعضای پانل و در بخش کمی نیز با مشارکت 16 خبره حرفه حسابرسی و از طریق تشکیل ماتریس خودتعاملی ساختاری به دنبال مدلسازی ساختاری – تفسیری می باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که اساسی ترین سازه های موثر بر اخلاق حرفه ای حسابرسی سازه رقابت در بازار حسابرسی، نوع و قدرت حاکمیت شرکتی، خصوصی یا غیرخصوصی بودن صاحبکار، اندازه سازمان صاحبکار، عدم مصالحه به دلیل تهدید صاحبکار به برکناری حسابرس، مشکلات مالی حسابرس و نوسانات اقتصاد از قبیل بالا رفتن نرخ ارز و تورم می باشد. این سازه ها مرتبط با شاخص های محیطی و اقتصادی می باشند.
کلیدواژه‌ها
کلید واژه ها: اخلاق حرفه ای حسابرسی
سازه های اقتصادی
سازه های رفتاری
سازه های محیطی
سازه های وظیفه ای و مدلسازی ساختاری – تفسیری

عنوان مقاله English

Effective Structures modeling on professional ethics of auditing by using interpretive structural modeling from the presspective of profession experts

نویسندگان English

Mohammad Ramazan Ahmadi 1
Abdolmajid Ahangari 2
mohsen salehinia 3
1 Assistant Prof, Department of Accounting, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran, (Corresponding author)
2 Associate Prof, Department of Economic, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.(a_m_ahangari@yahoo.com)
3 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. (research@mohsensalehinia.ir)
چکیده English

Bankruptcy of inernational companies it has roots to violations of auditing and finally the violations is due to professional ethics decline and ignoring the mission of auditing profession as a self-governing profession.Therefore many structures are impressive on professional ethics of auditing, So this research by undrestanding this issue through interpretive structural modeling is insearch for designing a model based on leveling and segregation effective structures on professional ethics of auditing. Statistical society of research included certified public accountants in 2019 that was used purposive sampling for select the sample. The methodology of the qualitative part based on identifying the structures influencing on professional ethics auditing through content analysis of theorical foundotions, empirical background and performing FUZZY-DELPHI analysis with the participation of 20 expert of audit profession as panel members and also in quantitative part with participatopn of 16 expert of audit profession through establishment self-interactive sructural matrix is seeking structural interpretive modeling. The resaults show that the most fundamental structures affecting the professional ethics of auditing are competition in auditing market, the type and power of corporate governance,the private or non private employer,the size of the employer organization,no compromis due to the employer threat to dismissal auditor,the auditor's financial problems and economy fluctutations sucj as rising exchange rate and inflation.The sructures are associated with envionmental and economic indicator.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Professional Ethics of Auditing
Economic Structures
Behavior Structures
Environment Structures
Task Structures and Interpretive Structural Modeling
Abdolmohammadi, M. J., & Shanteau, J. (1992). Personal attributes of expert auditors. Organizational Behavior and human decision processes, 53(2), 158-172.‌
آذر، عادل و بیات، کریم.(1387)، طراحی مدل فرآیند محوری کسب و کار با رویکرد مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM)، نشریه مدیریت فناوری اطلاعات، دوره 1، شماره 1، صص 18-3.
Ardelean, A. (2013). Auditors’ ethics and their impact on public trust. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 92, 55-60.‌
آذر، عادل؛ خسروانی، فرزانه؛ جلالی، رضا.(1392)، تحقیق در عملیات نرم رویکردهای ساختاردهی، تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Macmillan.‌
استراوس، انسلمی و کربن، جولیت.(1990)، مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه‌ی زمینه‌ای (مترجم: ابراهیم افشار)، تهران: نشر نی.
Bangun, Y. K., & Asri, M. (2017). Auditor Ethical Decision Making. Scientific Research Journal.‌
ایمان، محمد تقی.(1393)، روش‌شناسی تحقیقات کیفی (چاپ دوم)، تهران: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
Baotham, S., & Ussahawanitchakit, P. (2009). Audit independence, quality, and credibility: effects on reputation and sustainable success of CPAs in Thailand. International Journal of Business Research, 9(1), 1-25.‌
پوریانسب، امیر.(1379)، اصول اخلاق حرفه ای ، حسابدار، سال چهاردهم، شماره 137.
Bonner, S. E. (1990). Experience effects in auditing: The role of task-specific knowledge. Accounting Review, 72-92.‌
تیبودو، جی سی.(2008)، حسابرسی پس از قانون ساربنز اکسلی، ترجمه رحمت اله نادری بنی، تهران: انتشارات چرتکه.
Bonner, S. E., & Lewis, B. L. (1990). Determinants of auditor expertise. Journal of accounting research, 28, 1-20.‌
ثقفی، علی؛ رحمانی، حلیمه؛ رفیعی، افسانه.(1389)، آموزش اخلاق حسابداری در دوره کارشناسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 1، صص 7-18.
Bouhawia, M. S., Irianto, G., & Baridwan, Z. (2015). The Effect of Working Experience, Integrity, Competence, and Organizational Commitment on Audit Quality (Survey State Owned Companies In Libya). IOSR Journal of Economics and Finance (IOSR-JEF) Volume, 6, 60-67.‌
جلالی، رستم.(1391)، نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، دوره 4، صص 310-320.
Buchan, H. F. (2004). Public accountants' ethical intentions: extending the theory of planned behavior. State University of New York at Binghamton.‌
حساس‌یگانه، یحیی و کاظم‌پور، احسان.(1392)، رابطه سطح مهارت حسابرسان با حساسیت و قضاوت اخلاقی، پژوهش‌های تجربی حسابداری مالی، شماره 10، صص 53-70.
Choy, A. K., & King, R. R. (2005). An experimental investigation of approaches to audit decision making: an evaluation using systems‐mediated mental models. Contemporary Accounting Research, 22(2), 311-350.‌
خواجوی، شکراله و نوشادی، میثم.(1388)، تجربه حسابرس و نقش آن در موضوعات ساختار نیافته حسابرسی، تحقیقات حسابداری، 3، صص 108-121.
Cohen, J. R., Pant, L. W., & Sharp, D. J. (2001). An examination of differences in ethical decision-making between Canadian business students and accounting professionals. Journal of Business Ethics, 30(4), 319-336.‌
خواجوی، شکراله و نوشادی، میثم.(1391)، نقش الگوهای رفتاری و مدل‌های تصمیم‌گیری در قضاوت حسابرسان، پژوهش حسابداری، 5، صص 123-135.
Deconinck, J. B. (2005). the influence of ethical control systems and moral intensity on managers' ethical perceptions and behavioral intentions. Marketing Management Journal, 15(2).‌
خوش‌طینت، محسن و بستانیان، جواد.(1386)، قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، 18، صص 25-58.
Elbardan, H., Ali, M., & Ghoneim, A. (2015). The dilemma of internal audit function adaptation: The impact of ERP and corporate governance pressures. Journal of Enterprise Information Management, 28(1), 93-106.‌
دادگر، یداله.(1394)، اخلاق و اقتصاد: پیوندی ساختاری، دوطرفه، و پایدار، بررسی مسائل اقتصاد ایران، دوره 2، شماره 2، صص 27-52.
Fernando, M., Dharmage, S., & Almeida, S. (2008). Ethical ideologies of senior Australian managers: An empirical study. Journal of Business Ethics, 82(1),145-155.‌
سرلک، نرگس.(1387)، اخلاق حسابداری، اخلاق در علوم و فناوری، شماره 1-2، صص 71-82.
Fleming, M. M. K. (1980). Budgeting practices in large CPA firms. Journal of Accountancy, 149(5), 55.‌
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه.(1390)، روش تحقیق در علوم رفتاری، تهران، نشر آگه، چاپ 21.
Gendron, Y., Suddaby, R., & Lam, H. (2006). An examination of the ethical commitment of professional accountants to auditor independence. Journal of Business Ethics, 64(2), 169-193.‌
صادقیان، مسعود؛ جهانگیرنیا، حسین؛ غلامی جمکرانی، رضا.(1398)، نقش اخلاق در تعامل استراتژیک بین حسابرس مستقل و مدیریت بر پایه نظریه بازی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 8، شمار 29، صص 43-56.
Gibbins, M., & Swieringa, R. J. (1995). Twenty years of judgment research in accounting and auditing. Judgment and decision-making research in accounting and auditing, 231-249.‌
صالحی، تابنده.(1395)، رابطه اخلاق حرفه ای حسابرس و کیفیت حسابرسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 3، صص 73-86.
Halim, H. A., Jaafar, H., & Janudin, S. E. (2018). Factors Influencing Professional Judgment of Auditors in Malaysia. International Business Research, 11(11), 119-127.‌
صفری گرایلی، مهدی و ولیان، حسن.(1397)، طراحی مدل و ارزیابی قابلیت های موسسات حسابرسی در ارتقای اعتماد اجتماعی، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 3، شماره 6، صص 65-104.
Ismail, S., & Yuhanis, N. (2018). Determinants of ethical work behaviour of Malaysian public sector auditors. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 10(1), 21-34.‌
مجتهدزاده، ویدا و آقایی، پروین.(1383)، عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی مستقل از دیدگاه حسابرسان مستقل و استفاده‌کنندگان، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 38، صص 53-76.
Kim, B. P., Murrmann, S. K., & Lee, G. (2009). Moderating effects of gender and organizational level between role stress and job satisfaction among hotel employees. International Journal of Hospitality Management, 28(4), 612-619.‌
مدرس، احمد و رفیعی، افسانه.(1387)، بررسی دیدگاه عمومی درباره رعایت آیین رفتار حرفه ای توسط حسابرسان و ضمانت اجرایی آن در ایران، دانش حسابرسی، شماره 25 و 26، صص 4-20.
Knechel, W. R. (2000). Behavioral research in auditing and its impact on audit education. Issues in accounting education, 15(4), 695-712.‌
مهدوی، غلامحسین و زمانی، رضا.(1397)، بررسی تأثیر منبع کنترل، تجربه و میزان تحصیلات حسابرسان بر تعهد حرفه‌ای آنان، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 3، شماره 5، صص 131-150.
Kohlberg L (2002). The philosophy of moral development: the nature and validity of moral stages essays on moral development. San Francisco: Harper& Row: 123-137.
مهرانی، ساسان؛ ثقفی، علی؛ موسی خانی، محمد؛ سپاسی، سحر.(1390)، عوامل موثر بر تصمیم گیری اخلاقی حسابداران رسمی ایران، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شمار 3، صص 6-12.
Lambert, J. C. (1974). Proposed code of professional conduct. Management Accounting, 55, 19-22.
میگز، والتربی؛ ویتنگتون، ا. ری؛ پینی، کرت؛ میگز، رابرت اف.(1375). اصول حسابرسی 2. (عباس ارباب سلیمانی و محمود نفری). تهران: انتشارات سازمان حسابرسی. (1990).
Lampe, J. C., Finn, D. W., Gaa, J., & Malley, P. L. (1992). A model of auditors' ethical decision processes; Discussions; Reply. Auditing, 11, 33.‌
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه.(1396)، بررسی تأثیر سازه‌های فردی و اجتماعی بر شدت اخلاقی ادراک شده توسط حسابداران، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 2، شماره 4، صص97-121.
Lee, Y. T., Stettler, A., & Antonakis, J. (2012). Incremental validity and indirect effect of ethical development on work performance. Personality and Individual Differences, 50(7), 1110-1115.
Libby, R. (1995). The role of knowledge and memory in audit judgment. Judgment and decision-making research in accounting and auditing, 1, 176-206.
Mala, R., & Chand, P. (2015). Judgment and Decision‐Making Research in Auditing and Accounting: Future Research Implications of Person, Task, and Environment Perspective. Accounting Perspectives, 14(1), 1-50.
Martinson, O. B., & Ziegenfuss, D. E. (2000). Looking at What Influences ETHICAL Perception and Judgment. Management Accounting Quarterly, 2(1).
McDevitt, R. K. (2000). A systems approach to identifying the sources of decision influences and their importance to individuals facing ethical dilemmas.‌
Messier, W. F. (1995). Research in and development of audit decision aids. Judgment and decision making research in accounting and auditing, 207-228
Mirshekary, S, Yaftian, A and Nasirzadeh, F. (2008). “Academic and Business Dishonesty: A Comparison of Iranian and Australian Accounting Students”. In: Proceedings of the 7th International Business Research Conference. University of Technology Sydney.
Modarres, A., & Rafiee, A. (2011). Influencing factors on the ethical decision making of Iranian accountants. Social Responsibility Journal, 7(1), 136-144.
Muslumov, A. & Aras, G. (2004). The analysis of factors affecting ethical judgment: the Turkish evidence. Conference proceding: Global Business and Technology Association, 2004 International Conference, June 8 to 12, Cape town, South Africa. Unpublished.
Muslumov, A., & Aras, G. (2004). The analysis of factors affecting ethical judgements: the Turkish evidence.‌
Paino, H., Ismail, Z., & Smith, M. (2014). Modelling dysfunctional behaviour: individual factors and ethical financial decision. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 145, 116-128.
Ponemon, L. A. (1993). The influence of ethical reasoning on auditors’ perceptions of management’s competence and integrity. Advances in Accounting, 11(1), 1-29.‌
Quadackers, L. (2009). Auditors’ Skeptical Characteristics and Their Relationship to Skeptical Judgments and Decisions, Dissertation Amsterdam , 10,PP. 50-70.
Ravi, V., & Shankar, R. (2005). Analysis of interactions among the barriers of reverse logistics. Technological Forecasting and Social Change, 72(8), 1011-1029.
Rest JR (1994). Moral development in the professions. New Jersey: Hillsdale: 78-90
Schlachter, P. J. (2002). Organizational influences on individual ethical behavior in public accounting. Journal of Business Ethics, 9(11), 839-853.‌
Shanteau, J. (1992). Competence in experts: The role of task characteristics. Organizational behavior and human decision processes, 53(2), 252-266.
Singh, M. D., Shankar, R., Narain, R., & Agarwal, A. (2003). An interpretive structural modeling of knowledge management in engineering industries. Journal of Advances in Management Research, 1(1), 28-40.
Solomon, I., & Shields, M. D. (1995). research in auditing. Judgment and decision-making research in accounting and auditing, 137.
Sweeney, J. (1995). The moral expertise of auditors: An exploratory analysis. Research on accounting ethics, 1(2), 213-234.‌
Thakkar, J., Deshmukh, S. G., Gupta, A. D., & Shankar, R. (2006). Development of a balanced scorecard: an integrated approach of interpretive structural modeling (ISM) and analytic network process (ANP). International Journal of Productivity and Performance Management, 56(1), 25-59.
Trotman, K. T., Bauer, T. D., & Humphreys, K. A. (2015). Group judgment and decision making in auditing: Past and future research. Accounting, Organizations and Society, 47, 56-72.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 4، شماره 8
زمستان 1398
صفحه 281-317