مدل سه بعدی آموزش صلاحیت های اخلاقی در رشته حسابداری

نویسندگان
جعفر باباجانی 1
علی ثقفی 2
هیوا رستگار مقدم 3
1 استاد گروه حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران( نویسنده مسئول)
2 استاد گروه حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (Iranianaa@yahoo.com)
3 دانشجوی حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران،(hivarmm@gmail.com)
10.52547/aapc.5.10.28
چکیده
یکی از ویژگی­های اصلی حرفه حسابداری، پذیرش مسئولیت پاسخگویی نسبت به عموم می­ باشد. متأسفانه وقوع رسوایی ­های مالی در سراسر جهان، اعتماد به حرفه حسابداری را کمرنگ نموده است. بسیاری از محققان بر این باورند که با هدایت اخلاقی و آموزش اخلاق می­توان اعتماد از بین رفته را احیا نمود. لذا هدف این تحقیق ارائه مدلی برای آموزش صلاحیتهای اخلاقی در رشته حسابداری است. مدل مذکور سه بعد شناسایی صلاحیت­های اخلاقی، شیوه آموزش و دسته درسی را شامل می­ شود. داده­ های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته از 150 نفر از خبرگان غربال­ شده شامل استادان حسابداری و حسابداران رسمی ایران در سال 1398 جمع­ آوری شده است. در این تحقیق از روش دلفی فازی با رویکرد غربالگری برای تجزیه و تحلیل داده ­ها استفاده شده است.

بر اساس نتایج تحقیق، یازده صلاحیت اخلاقی به عنوان صلاحیت­های اخلاقی مورد نیاز برای آموزش در رشته حسابداری شناسایی شد. در خصوص شیوه آموزش، روش تلفیقی مورد اجماع خبرگان قرار گرفت. روش تلفیقی ترکیبی از روش­ آموزش شناختی اخلاق، روش آموزش مستقیم و روش شفاف­ سازی ارزش­هاست. همچنین، در خصوص دسته درسی آموزش، تدریس جداگانه صلاحیت­های اخلاقی و نه آموزش آن به عنوان سرفصلی از سایر دروس رشته حسابداری مورد تأیید خبرگان حسابداری قرار گرفت. با استفاده از مدل کاربردی فوق برای آموزش صلاحیت­های اخلاقی در محیط دانشگاهی، می ­توان انتظار داشت تا دانش­آموختگان رشته حسابداری با صلاحیت­های لازم برای اتخاذ تصمیم اخلاقی به شیوه مناسب آشنا شده و از طریق ارتقای تصمیم­گیری حسابداری موجبات احیای اعتماد به حرفه حسابداری را فراهم آورند.
کلیدواژه‌ها
مدل سه بعدی آموزش صلاحیت های اخلاقی
صلاحیت های اخلاقی
شیوه آموزش
دسته درسی آموزش
روش دلفی فازی

عنوان مقاله English

A Three- dimensional Model of Ethical Competencies’ Education in Accounting Program

نویسندگان English

Jafar Babajani 1
Ali Saghafi 2
Hiva Rastegar Moghadam 3
1 Full Professor of Accounting Faculty, Allame Tabatabai University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Full Professor of Accounting Faculty, Allame Tabatabai University, Tehran, Iran ,(Iranianaa@yahoo.com)
3 Ph.D. Candidate of Accounting, Allame Tabatabai University, Tehran, Iran.(Hivarmm@gmail.com)
چکیده English

One of the leading characteristics of accounting profession is its accountability to the public. Unfortunately, occurrence of recent financial crisis has dwindled the trust to accounting profession. Many researchers believe that the destroyed trust can only be recovered by ethical leadership and learning ethics. Therefore, the objective of the present research is to offer a model for ethical competencies’ education in accounting profession. The desired model includes three aspects namely recognition of ethical competencies, teaching method, and the accounting course in which the mentioned competencies should be taught. In this research, the required data were gathered in 1398(Iranian year) from the 150 questionnaires which were distributed among accounting elites including accounting lecturers and certified public accountants. Fuzzy Delphi methodology with screening approach is used to analyze the data.

Based on the results, eleven ethical competencies are recognized which should be taught using combinational method separately rather than teaching as a sub-set of an accounting course. In general, it is expected that using the mentioned model for ethical competencies’ education in academic environments will familiarize the accounting students with the necessary competencies needed to make ethical decisions. And then, by improving the accounting decision making in workplaces, graduates can pave the way toward public’s trust to accounting profession.

کلیدواژه‌ها English

Three-dimensional model of ethical competencies’ education
Ethical competencies
Teaching Method
Teaching Course
Fuzzy Delphi methodology
Bakar, M.A., M.S. Maisarah, and A.M. Ainun. 2003. Ethics and the Accounting Profession in Malaysia. National Accounting Research Journal.1(1):105-122.
احمدی، اقدس.(1396)، تأثیر سرمایه اجتماعی بر ارتقای سطح اخلاق حرفه‌ای با نقش میانجی فناوری اطلاعات و ارتباطات،‌ پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر حبیب رودساز، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی.
Candidate Bulletin. 2016. Roadmap to CPA Success. Available at: http://bit.1y/2e0dGYM.(Last accessed March 26, 2020).
ارباب سلیمانی، عباس.(1393)، آیین رفتار حرفه‌ای برای حسابداران حرفه‌ای، مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه‌ای جامعه حسابداران رسمی ایران.
Davidson, R.A. 2011. Ethics! Teaching Ethics to Accounting Students. Annual summit on Business and Entrepreneurial studies Proceeding. 2(1): 224-234.
برزگری خانقاه، جمال؛ مروتی شریف‌آبادی، علی؛ صحت، صفیه.(1396)، کنکاشی در ویژگی‌های شخصیتی، مهارتی و اخلاقی حسابداران دادگاهی با استفاده از تکنیک تاپسیس، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 2(4)، صص 69-95.
Dunn, P., and B. Sainty. 2020. Professionalism in Accounting: A Five-factor Model of Ethical Decision-making. Social Responsibility Journal. 16(2): 255-269.
حبیبی، آرش؛ ایزدیار، صدیقه؛ سرافرازی، اعظم.(1393)، تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی(چاپ اول)، انتشارات سیمای دانش.
Kent, C. 2016. A Qualitative Study of Problem-based Learning in Accounting Education and its Effect on Career Preparation. Ph.D. Thesis. University of Phoenix.
حسینی، سیدعلی و بابائی، فاطمه.(1398)، ضرورت آموزش اخلاق و ارزش‌های اسلامی در برنامه درسی حسابداری در دانشگاه‌ها، فصلنامه پژوهش حسابداری و حسابرسی، 9(1)، صص 21-45.
Khanifah, Kh., J. Isgiyarta, I. Lestari, and U. Udin. 2019. The Effect of Gender, Locus of Control, Love of Money, and Economic Status on Students’ Ethical Perception. International Journal of Higher Education. 8(5): 168-175.
رضائی‌منش، بهروز و آرزومند، وحید.(1394)، تأثیر فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای بر کیفیت زندگی کاری، پایان‌نامه(کارشناسی ارشد)، دانشگاه علامه طباطبایی.
Klimek, J., and K. Wenell. 2011. Ethics in Accounting: An Indispensable Course? Academy of Educational Leadership Journal. 15(4):107-118.
سرلک، نرگس.(1387)، اخلاق حسابداری، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 3(1و2)، صص 71-82.
Lawson, R.A., E.J. Blocher, P.C. Brewer, G. Cokins, J.E. Sorensen, D.E. Stout, and M.J.F. Wouters. 2014. Focusing Accounting Curricula on Students’ Long-run Careers: Recommendations for an Integrated Competency-based Framework for Accounting Education. Issues in Accounting Education, 29(2): 295-317.
فرج‌زاده دهکردی، حسن.(1398)، رابطه ویژگی‌های شخصیتی و جنسیت با قضاوت اخلاقی حسابداران: شواهدی مبتنی بر رشته تحصیلی، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 4(7)، صص 181-208.
Loeb, S.E. 1991. The Evaluation of “Outcomes” of Accounting Ethics Education. Journal of Business Ethics. 10(2): 77-84.
فرید، ابوالفضل.(1392)، بررسی اثربخشی روش‌های آموزش مستقیم، آموزش شناختی اخلاق، شفاف‌سازی ارزش‌ها، و تلفیقی بر قضاوت اخلاقی دانش‌آموزان پسر پایه اول دبیرستان ناحیه چهار تبریز، فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 8(30)، صص 149-166.
Meador, G.P. 2017. Ethical Decision-making Accounting Competencies: Practitioners’ Perspectives. Ph.D. Thesis. University of Southern Mississippi.
قراملکی، فرامرز.(1388)، درآمدی بر اخلاق حرفه‌ای، تهران: نشر سرآمد.
Miller, F., and T.J. Shawver. 2018, An Exploration of the State of Ethics in UK Accounting Education. Journal of Business Ethics. 153(4): 1109-1120.
کدیور، پروین.(1391)، روان‌شناسی اخلاق، انتشارات آگاه، چاپ چهارم.
Neesham, C., and M.I. Azim. 2017, Building Ethical Capability for Accounting Professionals. A Needs Analysis Study. Swinburne University of Technology under Global Research Perspectives Program of CPA Australia: 1-66.
مجتهدزاده، ویدا؛ اثنی‌عشری، حمیده؛ رباط میلی، مژگان.(1393)، نقش اخلاق در حسابداری و چالش‌های پیش‌روی آموزش دانشگاهی، فصلنامه پژوهش حسابداری و حسابرسی، 4(13)، صص 157-179.
Rest, J.R.1986. Moral Development: Advances in Research and Theory. New York: Praeger.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه.(1396)، بررسی تأثیر سازه‌های فردی و اجتماعی بر شدت اخلاقی ادراک شده توسط حسابداران، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 2(4)، صص 97-121.
The Chartered Professional Accountant Competency Map. 2018. Understanding the Competencies a Candidate Must Demonstrate to Become a CPA. Chartered Professional Accountants Canada. Available at: https://www.cpacanada.ca/en/become-a-cpa/pathways-to-becoming-a-cpa/national-education-resources/the-cpa-competency-map (Last accessed March 26, 2020).
نیکبخت، محمدرضا؛ مهرگان، محمدرضا؛ صفری، حسین؛ مسعودی، جواد. (1398)، تأثیر توسعه رفتار اخلاقی بر بهبود رفتار حرفه‌ای حسابداران، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 8(29)، صص 187-202.
The Pathway Commission. 2012. Charting a National Strategy for the Next GenerationofAccountants.Available at:http://commons.aaahq.org/files/0b14318188/Pathways_Commission_Final_Report_Complete.pdf(Last accessed March 26, 2020).
The Pathways Commission. 2015. In Pursuit of Accounting’s Curricula of the Future. American Accounting Association. Available at: http://commons.aaahq.org/posts/c0a7037eea (Last accessed March 26, 2020).
West, A., and Sh., Buckby. 2020. Ethics Education in the Qualification of Professional Accountants: Insights from Australia and New Zealand. Journal of Business Ethics. 164: 61-80.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 5، شماره 10
زمستان 1399
صفحه 28-1