تدوین و ارزیابی مدل موانع اجرا، افشا و استانداردگذاری پایداری شرکتی در ایران

نویسندگان
داریوش اخترشناس 1
احمد خدامی پور 2
امید پورحیدری 3
1 دکتری حسابداری، مدرس گروه حسابداری دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران(Darioushakhtarshenas89@gmail.com)
2 دانشیار گروه حسابداری دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران (نویسنده‌‌ی مسئول)،
3 استاد گروه حسابداری دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران(Opourheidari@uk.ac.ir)
10.52547/aapc.6.11.217
چکیده
پایداری شرکتی نقشی کلیدی در ادغام و پیگیری اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی شرکت‌‌ها ایفا می‌‌‌‌کند. هدف پژوهش حاضر، تدوین و ارزیابی مدل موانع اجرا، افشا و استانداردگذاری پایداری شرکتی در ایران می‌‌باشد. در این پژوهش، به کمک مصاحبه با 20 نفر از خبرگان با روش نمونه‌‌گیری گلوله‌‌ برفی و براساس تحلیل تم برآمده از مصاحبه‌‌ها، مدل پژوهش تدوین شده است. همچنین به منظور سنجش اعتبار مدل ارائه شده، با استفاده از پرسشنامه محقق‌‌ ساخته‌‌ای که روایی و پایایی آن تأیید شده، نظرات 123 نفر از خبرگان در سال 1398 دریافت و تجزیه و تحلیل گردید. یافته‌‌ های پژوهش نشان می‌‌دهد، نبود الزامات قانونی منسجم، ضعف زیرساخت‌‌ها در زمینه آموزش، تکنولوژی و نیروی انسانی و رشد نیافتگی نظام پاسخ‌‌خواهی و پاسخگویی و عدم مطالبه‌‌ گری جامعه، از مهمترین موانع اجرای پایداری شرکتی می‌‌باشند. از دیدگاه این پژوهش، اجباری نبودن گزارشگری پایداری، فقدان استاندارد گزارشگری پایداری و فقدان الگو و دشوار بودن اندازه‌‌گیری پایداری شرکتی، از مهمترین موانع افشای پایداری شرکتی می‌‌باشند. همچنین یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد، کیفی بودن پایداری شرکتی و دشوار بودن تدوین استاندارد برای آن، مهمترین مانع تدوین استاندارد برای پایداری شرکتی می‌‌باشد. بر همین اساس به دولت و شرکت‌‌ها پیشنهاد می‌‌شود، زیرساخت‌‌ها، ظرفیت‌‌ها و امکانات لازم جهت اجرای پایداری شرکتی را فراهم نمایند. همچنین به سازمان حسابرسی و سازمان بورس اوراق بهادار پیشنهاد می‌‌ شود نسبت به تدوین قوانین و استاندارد پایداری شرکتی، اقدامات لازم را به عمل آورند.
کلیدواژه‌ها
پایداری شرکتی
تحلیل تم
زیست‌‌محیطی
گزارشگری پایداری

عنوان مقاله English

Development and evaluation of model of implementation barriers, disclosure and standardization of corporate sustainability in Iran

نویسندگان English

Darioush Akhtarshenas 1
Ahmad Khodamipour 2
Omid Pourheidari 3
1 Ph. D in Accounting, Lecturer of Accounting Department of Razi University, Kermanshah, Iran(Darioushakhtarshenas89@gmail.com)
2 Associate Professor of Accounting, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran(Corresponding Author)
3 Professor of Accounting, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran(Opourheidari@uk.ac.ir)
چکیده English

Corporate sustainability plays a key role in integrating and pursuing the economic, social and environmental goals of companies. The purpose of this study is the development and evaluation of model of implementation barriers, disclosure and standardization of corporate sustainability in Iran. In this study, with the help of interviews with 20 experts by using a snowball sampling method based on the thematic analysis of the interviews, the research model has been developed. Also, in order to assess the validity of the presented model, using a researcher-made questionnaire whose validity and reliability were confirmed, the opinions of 123 experts were received in 2019 and analyzed. Research findings indicate that, lack of coherent legal requirements, weak infrastructure in the field of education, technology and human resources, and underdeveloped accountability and accountability system and lack of demands of the society are the most important of implementation barriers corporate sustainability. From the perspective of this study, non-mandatory sustainability reporting, the lack of a standard for sustainability reporting and the lack of a model and the difficulty of measuring corporate sustainability are the most important of barriers to disclosing corporate sustainability. The findings also، showed that the quality of corporate sustainability and the difficulty of formulating the standard for it are the most important of barrier to formulating the standard for corporate sustainability. Accordingly, it is suggested to government and companies to provide the infrastructure, capacity and facilities needed to implement corporate sustainability. It is also suggested to Corporate Audit and the Securities Exchange Organization to take the necessary steps for codification corporate sustainability laws and standard.

کلیدواژه‌ها English

Corporate sustainability
Thematic analysis
Environmental
Sustainability Reporting
Aksoy, M., M. K. Yilmaz, E. Tatoglu, and M. Basar. 2020. Antecedents of corporate sustainability performance in Turkey: The effects of ownership structure and board attributes on non-financial companies. Journal of Cleaner Production 276: 1-11.
آذر، عادل و مؤمنی، منصور. (1388). آمار و کاربرد آن در مدیریت. چاپ سیزدهم. انتشارات سمت.
Bona-Sanchez, C., J. Perez-Aleman, and D. J. Santana-Martin. 2017. Sustainability disclosure, dominant owners and earnings informativeness. Research in International Business and Finance 39 (1): 625-639.
اخترشناس، داریوش؛ خدامی‌‌پور، احمد؛ پورحیدری، امید. (1399)، تدوین مدل عوامل مؤثر بر پایداری شرکتی در ایران، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 16، شماره 65، صص 175-201.
Braun, V., and V. Clarke. 2006. Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology 3 (2): 77-101.
جعفری‌‌جم، حسین؛ علی عسکری، فائزه؛ زارعی، حمید. (1398)، عملکرد مالی و ارزش شرکت‌‌ها: نقش افشای اطلاعات پایداری، دانش حسابداری مالی، سال ششم، شماره سوم، صص 215-242.
Bremser, W. G. 2014. A Growing Interest in Sustainability Paving the Way for the Next Generation of CPAs. The CPA Journal: 15-17.
حاجیان‌‌نژاد، امین. (1394)، ارائه یک چارچوب مفهومی برای گزارشگری اجتماعی شرکت‌‌ها بر مبنای چارچوب مفهومی حسابداری در ایران، پایا‌‌ن‌‌نامه دوره دکتری حسابداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
Correa-Garcia, J. A., M. A. Garcia-Benau, and E. Garcia-Meca. 2020. Corporate governance and its implications for sustainability reporting quality in Latin American business groups. Journal of Cleaner Production. 260: 1-12.
حساس‌‌یگانه، یحیی و برزگر، قدرت‌‌اله. (1394)، مدلی برای افشاء مسئولیت اجتماعی و پایندگی شرکت‌‌ها و وضعیت موجود آن در شرکت‌‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران، بورس اوراق بهادار، سال هشتم، شماره 29، صص 91-110.
Farneti, F., and J. Guthrie. 2009. Sustainability reporting by Australian public sector organizations: Why they report. Accounting Forum 33 (2): 89-98.
حساس‌‌یگانه، یحیی؛ باباجانی، جعفر؛ تقوی‌‌فرد، محمدتقی؛ آرین‌‌پور، آرش. (1397)، تحلیل عملکرد پایدار زیست محیطی و تأثیر آن بر هزینه سرمایه شرکت‌‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال سوم، شماره پنجم، صص 1-39.
Gallego-Alvareza, I., and E. Ortas. 2016. Corporate environmental sustainability reporting in the context of national cultures: A quantile regression approach. International Business Review 26 (2): 337–353.
حسینی‌‌معصوم، محمدرضا؛ گرکز، منصور؛ سعیدی، پرویز؛ معطوفی، علیرضا. (1398)، عملکرد مدیران در مواجهه با آستانه‌‌های سود: شواهدی از نقش گزارشگری پایداری، پژوهش‌‌های کاربردی در گزارشگری مالی، سال هشتم، شماره دوم، صص 141-168.
Garcia-Sanchez, I. M., O. Suarez-Fernandez, and J. Martinez-Ferrero. 2019. Female directors and impression management in sustainability reporting. International Business Review 28 (2): 359-374.
داوری، علی و رضازاده، آرش. (1393). مدل‌‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌‌افزار PLS. چاپ دوم. انتشارات جهاد دانشگاهی.
Hopkins, M. 2004. Corporate social responsibility: an issue paper. Working Paper, 27, International Labour Organisation. Geneva.
دیانتی دیلمی، زهرا. (1397). روش تحقیق در حسابداری: با تاکید بر تحقیقات کیفی (ویژه مقطع کارشناسی). چاپ اول. انتشارات عدالت نوین.
Jesica, F. 2011. Sustainability performance management. Accenture and Chartered Institute of Management Accountants.
رضائی پیته‌‌نوئی، یاسر و صفری گرایلی، مهدی. (1398)، عضویت در گروه‌‌های تجاری و گزارشگری پایداری شرکت، دانش حسابداری، سال 10، شماره سوم، صص 169-197.
KPMG. 2011. KPMG International Survey of Corporate Responsibility Reporting.
عبدالهزاده، حسن و امین، وحید. (1399)، تأثیر نظریه رفتار برنامه‌‌ریزی شده، تعهد اخلاقی و ادراک ریسک بر تمایل به حسابداری و گزارشگری پایداری شرکتی، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال پنجم، شماره نهم، صص 269-299.
Kraten, M. 2014. Sustainability the Accounting Perspective. The CPA Journal: 11-14.
عبدی، مصطفی؛ کردستانی، غلامرضا؛ رضازاده، جواد. (1398)، طراحی الگوی منسجم گزارشگری پایداری شرکت‌‌ها، پژوهش‌‌های حسابداری مالی، سال 11، شماره چهارم، صص 23-44.
Lang, M., K. V. Lins, and M. Maffett. 2012. Transparency, Liquidity, and Valuation: International Evidence on When Transparency Matters Most. Journal of Accounting Research 50 (3): 729-774.
فخاری، حسین؛ ملکیان، اسفندیار؛ جفائیرهنی، منیر. (1396)، تبیین و رتبه‌‌بندی مؤلفه‌‌ها و شاخص‌‌های گزارشگری زیست محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی به روش تحلیل سلسله مراتبی در شرکت‌‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره چهارم، صص 153-187.
Mahmood, Z., R. Kouser, W. Ali, Z. Ahmad, and T. Salman. 2018. Does Corporate Governance Affect Sustainability Disclosure? A Mixed Methods Study. Sustainability 10 (1): 207-226.
مجلس شورای اسلامی. (1396). قانون برنامه پنج‌‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. مصّوب 14/12/1395.
McGuire, J. B. 1963. Business and Society. McGraw-Hill. New York.
معصومی، سیدرسول؛ صالح‌‌نژاد، سیدحسن؛ ذبیحی‌‌زرین‌‌کلایی، علی. (1397)، شناسایی متغیرهای مؤثر بر میزان گزارشگری پایداری شرکت‌‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابرسی، سال 18، شماره 70، صص 195-221.
Ng, A. C., and Z. Rezaee. 2015. Business sustainability performance and cost of equity capital. Journal of Corporate Finance 34: 128-149.
Parmar, B. L., R. E. Freeman, J. S. Harrison, A. C. Wicks, S. de Colle, and L. Purnell. 2010. Stakeholder Theory: The State of the Art. Cambridge University Press. New York.
Ray, S., and B. R. Chaudhuri. 2018. Business Group Affiliation and Corporate Sustainability Strategies of Firms: An Investigation of Firms in India. Journal of Business Ethics 153 (4): 955-976.
Rezaee, Z., L. Tuo. 2019. Are the Quantity and Quality of Sustainability Disclosures Associated with the Innate and Discretionary Earnings Quality? Journal of Business Ethics 155 (8): 763-786.
Sneirson, J. F. 2009. Green is good: Sustainability, Profitability, and a New Paradigm for Corporate Governance. Iowa Law Review 94 (3): 987-1022.
Wiengarten, F., C. K. Y. Lo, and J. Y. K. Lam. 2017. How does Sustainability Leadership Affect Firm Performance? The Choices Associated with Appointing a Chief Officer of Corporate Social Responsibility. Journal of Business Ethics 140 (3): 477-493.
Zhang, J. 2017. Users’ perceptions of the drivers for corporate sustainability disclosures made by Chinese listed companies. Theses: Doctorates and Masters, Edith Cowan University.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 6، شماره 11
تابستان 1400
صفحه 217-249