شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران از منظر نظریه هویت اجتماعی

نویسندگان
جعفر باباجانی 1
علی دلاور 2
فرخ برزیده 3
عبدالمجید صدیقی 4
1 استاد تمام، گروه حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)
2 استاد ممتاز، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، delavarali@yahoo.com
3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، Fbarzideh@yahoo.com
4 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، Sedighi.majid@gmail.com
10.52547/aapc.7.13.1
چکیده
حسابرسی در یک بستر اجتماعی توسعه می‌یابد و تلقی ما از مشاغل به‌عنوان هویت اجتماعی به‌شدت ریشه در نظریه هویت در روان‌شناسی اجتماعیِ جامعه‌شناختی دارد. در میان برجسته‌ترین هویت‌های اجتماعی در جوامع امروزی، «هویت شغلی» مبنای مهمی برای تصور از خود، عزت‌نفس و انگیزش شخصی است. از طرفی جامعه‌شناسان مدت‌هاست اثر منزلت شغلی را در تعیین کلی جایگاه اجتماعی به رسمیت می‌شناسند. حرفه حسابرسی در ایران از سابقه دیرینه‌ای برخوردار است که زیر نظر جامعه حسابداران رسمی ایران فعالیت حرفه‌ای می‌نماید. در پژوهش حاضر بر اساس مصاحبه با 20 نفر از خبرگان حوزه حسابرسی در سال 1400 و بر اساس روش تحلیل تم، مؤلفه‌های مؤثر بر جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران شناسایی شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، مؤلفه‌های مؤثر بر جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران بر اساس، چهار تم اصلی، شامل کلیات(انگیز‌های فردی ورود به حرفه حسابرسی، ویژگی‌های حرفه حسابرسی و هویت اجتماعی حرفه حسابرسی)، ابعاد قشربندی اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران(بُعد اقتصادی، بُعد سیاسی، بُعد اجتماعی و بُعدفرهنگی)، انتظارات و چالش‌های جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران( بحران هویت حرفه‌ای، چالش‌های حرفه حسابرسی، اهداف و انتظارات از حرفه حسابرسی از دیدگاه حسابرسان و سیر تاریخی حرفه حسابرسی) و نهایتاً راهکارهای بهبود جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران( راهکارهای درون حرفه‌ای و اقدامات کلان) شناسایی شد. نتایج این پژوهش می‌تواند به گسترش ادبیات داخلی موضوع تحقیق کمک کند و همچنین جهت بهبود جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی و رفع چالش‌های موجود در حرفه حسابرسی مورداستفاده جامعه حسابداران رسمی ایران و سازمان حسابرسی قرار گیرد.


کلیدواژه‌ها
حرفه حسابرسی
جایگاه اجتماعی
نظریه هویت اجتماعی
تحلیل تم

عنوان مقاله English

Identification of Components Effective on auditing professions’ social status in Iran: A social identity theory perspective

نویسندگان English

Jafar Babajani 1
Ali Delavar 2
Farokh Barzideh 3
Abdolmajid sedighi 4
1 Professor, Department of Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran (Corresponding Author )
2 Professor, Department Educational Measurement, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran (delavarali@yahoo.com)
3 AssociateProfessor, Department of Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran (fbarzideh@yahoo.com)
4 Ph.D. Candidate of Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran, (sedighi.majid@gmail.com)
چکیده English

Auditing develops within a social context. Our treatment of occupations as social identities draws heavily from identity theory in sociological social psychology. Among the most salient of social identities, occupational identities are an important basis for self-image, self-esteem, and personal motivation. Sociologists have long recognised the important role of occupation-induced status (or occupational prestige) in the overall determination of social status. This profession has a long history in Iran. In this research, we have tried to use data collected from interviews with 20 auditor's expert in 2021 and to use thematic analysis method, Components Effective on auditing professions’ social status in Iran have been identified.According to the results, components effective on auditing professions’ social status in Iran included four main themes known as generalities(Individual motivations for entering the auditing profession, characteristics of the auditing profession and social identity of the auditing profession), Dimensions of social stratification(Economic dimension, political dimension, social dimension, cultural dimension), expectations and challenges(Professional identity crisis, challenges of auditing profession, goals and expectations professional audit, historical trends of the auditing profession) and solutions improvement(Intra-professional, Macro actions). The results of this research can help to expand the internal literature of the research subject. Also, the Iranian Association of Certified Public Accountants and the auditorganization can use the results of this research to improve the social status of the auditing profession and reduce the challenges in the auditing profession.


کلیدواژه‌ها English

Auditing profession
Social status
Social identity theory
Thematic analysis
Bamber, M. E., & Iyer, V. M. (2007). Auditors’ identification with their clients and its effect on auditors’ objectivity. Auditing. A Journal of Practice & Theory. 26(2):1-24
آراد، حامد؛ مشعشعی، سید محمد؛ بیان‌فر، فاطمه. (1401). تجاری‌سازی حسابرسی و بهزیستی روانی حسابرسان: تحلیلی از محیط حسابرسی ایران، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، شماره 107، صص 1-25.
Fujishiro, K., J. Xu, F., Gong. (2010). What does “occupation” represent as an indicator of socioeconomic status?Exploring occupational prestige and health. Social Science & Medicine.71: 2100-2107.
ارباب سلیمانی، عباس. (1393)، آیین رفتار حرفه‌ای برای حسابداران حرفه‌ای، مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه‌ای جامعه حسابداران رسمی ایران، نشرشهریاس، چاپ اول.
Ganji, K., M. Arabmazar Yazdi. 2021. Identifying the Factors Affecting Professional Turnover Intention among the Auditors. 5(3): 83-106.
امیرپورسعید، محمدعلی. (1398)، قشربندی و نابرابری اجتماعی: بررسی دیدگاه ماکس وبر دررابطه‌با قشربندی اجتماعی، فصلنامه مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، شماره 8، صص 51-60.
Gendron, Y., & Spira, L. F. (2010). Identity narratives under threat: A study of former members of arthur andersen. Accounting, Organizations and Society. 35:275-300.
برزیده، فرخ؛ باباجانی، جعفر؛ عبدالهی، احمد. (1397)، طراحی الگوی هویت در قضاوت حسابرسی با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد، دانش حسابرسی. دوره 18، شماره 71، صص ۵-۳۶.
Imoniana, j.,B. Imoniana. 2020. Auditors’ career development and personal identity crisis. European Research Studies Journal, 23(1):565-586.
بقایی سرابی علی. (1385)، بررسی تأثیر منزلت اجتماعی ادراک‌شده بر عملکرد شغلی، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد خلخال، شماره 8، صص 124-144.
Keke H., M. D. Mahlendore, and . J.Weber. 2014. Management Accountants 'Occupational Prestige Within the Company: A Social Identity Theory Perspective.European Accounting Review. 23(4):671-691.
پورکاظمی، شهلا. (1389)، گرش مردم درباره منزلت مشاغل در ایران و ارزیابی میزان ارتباط آن با ویژگی‌های اجتماعی اقتصادی افراد، کار و جامعه، شماره 128، صص 43-45.
Kontogiannis, N., A. Litina, D. Varvarigos. 2019. Occupation-induced status, social norms, and economic growth. Journal of Economic Behavior and Organization 163: 348–360.
خانی‌پور، حمید؛ فراهانی، محمدنقی؛ عظیمی، رضا. (1398)، بررسی وضعیت ادراک از جایگاه اجتماعی و پیش‌بینی‌کننده‌های سازمانی، مدیریتی و سیاسی در میان اعضای هیئت‌علمی دانشگاه، فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، دوره 11، شماره 40، صص 33-52.
MacKinnon, N., T. Langford. 1994. The meaning of occupational prestinge scores: a social psychological analysis and interpretation. The Sociological Quarterly 35 (2):215-245.
خنیفر، حسین؛ منیری شریف، طاهره. (1394)، روش‌های تحقیق کیفی، مؤسسه کتاب مهربان نشر، چاپ اول.
Obermire, K., J. R. Cohen, K. M. Zehms . 2021. Audit committee members’ professional identities: Evidence from the field,Accounting. Organizations and Society 93(C): 1-19
دیانتی دیلمی، زهرا. (1399)، الگوی عوامل مؤثر بر بالندگی حسابداری در ایران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 9، شماره 36، صص 323-358.
Pernilla, B., T. Umans, P. Skog, E. Theodorsson. 2018. Auditors’ professional and organizational identities and commercialization in audit firms Accounting. Auditing & Accountability Journal: 31(2):374-399.
خواجوی، شکراله، صالحی، تابنده. (1398)، تأثیر فرسایش شغلی بر عملکرد در انجام وظایف پیچیده حسابرسی، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 4، شماره 8، صص 243-279.
Ramasubramanian S. , Ch. J. Murphy . 2014. Laboratory experiments in the social sciences (second edition). Academic Press: 385-402.
سام آرام، عزت‌الله؛ قائم پور، محمدعلی، (1390)، سنجش منزلت اجتماعی معلمان در بین دانش‌آموزان، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، دوره 3، شماره 4، صص 77-87.
Shohani, M. ,V. Zamanzadeh .(2017). Nurses' Attitude towards Professionalization and Factors Influencing It. Journal of Caring Sciences..6(4): 345–357.
شاوردی، تهمینه؛ حیدری، حسین. (1395)، تحلیل و بررسی هویت شغلی با تأکید بر شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های آن، فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، دوره 8، شماره 28، صص 114-141.
Towry, K. (2003). Control in a teamwork environment e the impact of social ties on
شایسته‌شجاعی، پرویز، پورزمانی، زهرا؛ یعقوب‌‌نژاد، احمد. (1399)، تاثیر معیارهای رفتار اخلاقی (محیط اخلاقی، تعهد حرفه‌ای، ارزش‌های اخلاقی و ایدئولوژی اخلاقی) بر عملکرد حسابرسان، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 5، شماره 10، صص 281-318.
Tsakissiris, J. 2016. The role of professional identity & self-interest in career choices in the emerging ICT workforce. Masters by Research thesis, Queensland University of Technology.
کرمی، غلامرضا؛ تاجیک، کامران. (1394)، مدل‌سازی حسابداری تورمی در ایران بر اساس روش تحلیل تم، فرایند مدیریت و توسعه، دوره 28، شماره 1 ، صص 142-164.
Ying Liu Ch., W. Neng Wang. 2020. On the optimality of social status seeking. Economic Modelling 93: 520–525.
کعب عمیر، فریده؛ حیدری، غلامرضا. (1395)، ساخت و اعتباریابی پرسش‌نامه جایگاه اجتماعی حرفه علم اطلاعات و دانش‌شناسی نشریه علوم و فنون مدیریت اطلاعات، دوره 2، شماره 1، صص 99-122.
the effectiveness of mutual monitoring contracts. The Accounting Review. 78(4):1069-1095.
کندال، دیانا. (1392)، جامعه‌شناسی معاصر، ترجمه همتی، فریده؛ نشر جامعه‌شناسان، چاپ اول.
گیدنز، آنتونی. (1387)، جامعه‌شناسی، ترجمه صبوری، منوچهر؛ نشر نی، چاپ بیست و هفتم.
مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه‌ای. (1388)، آیین رفتار حرفه‌ای، جامعه حسابداران رسمی.
مشایخی‌فرد، سعید؛ پورزمانی، زهرا؛ جهانشاد، آزیتا. (1398)، نقش میانجی ذهنیت فلسفی حسابرس بر تأثیر اعتماد اجتماعی و هویت اجتماعی روی قضاوت حرفه ای حسابرس، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 4، شماره 7، صص 23-62.
ملانظری، مهناز؛ شمس، زهرا. (1395)، تأثیر هویت حرفه‌ای و ذهنیت نتیجه‌گرا بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان، فصلنامه پژوهش حسابداری و حسابرسی، دوره 6، شماره 23، صص 145-163.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 7، شماره 13
تابستان 1401
صفحه 1-35