بررسی‌ عوامل‌ روانشناسی‌ تاثیرگذار بر قصد فردی‌ در هر یک از روش‌های مدیریت‌ سود: کاربست تئوری رفتار برنامه ریزی شده

نویسندگان
محمدعلی آقایی 1
جواد رضا زاده 2
مریم اسماعیلی نسب 3
سید امیرحسین میرهادی 4
1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.(نویسنده مسئول)
2 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.(j.rezazadeh@modares.ac.ir)
3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران(esmaeilinasab@modares.ac.ir)
4 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.(amirhosein.mirhadi@modares.ac.ir)
10.61186/aapc.7.14.289
چکیده
علی‌رغم تعداد روزافزون مطالعات در مورد مدیریت سود، شواهد چندانی در مورد نقش تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده به‌عنوان ویژگی رفتاری مهم افراد در اقدام به مدیریت سود وجود ندارد. بر این اساس، هدف پژوهش طراحی، توسعه و آزمون مدل رفتاری مدیریت سود با کاربست تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده بر اساس ویژگی‌های روانشناسی بود‌ه ‌است تا به صورت تجربی نشان دهد که نگرش، هنجارهای ذهنی، کنترل ادراکی و تعهد اخلاقی افراد نسبت به مدیریت سود چه تأثیری بر قصد آن‌ها در اقدام به روش‌های مختلف مدیریت سود دارد. ابزار پژوهش را طرح آزمایشگاهی با سه سناریوی مدیریت سود واقعی، مدیریت سود با انتخاب رویه‌های حسابداری و مدیریت سود با دست‌کاری اقلام تعهدی و پرسشنامه استاندارد تئوری رفتار برنامه‌ریزی تشکیل داد‌ه ‌است. داده­های این پژوهش از 278 پرسشنامه استخراج شده است که توسط دانشجویان مدیریت کسب و کار در سال 1400-1401 تکمیل شده است. دانشجویان به روش نمونه­ گیری دردسترس انتخاب شده­ اند. برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از آزمون کروکسال – والیس (آزمونH) و معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­ دهد اختلاف معناداری بین نگرش افراد، هنجارهای ذهنی، کنترل ادراکی و تعهد اخلاقی افراد نسبت به روش‌های مختلف مدیریت سود وجود دارد. همچنین؛ نتایج حاکی از آن است که مدل قصد مدیریت سود با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده در هر سه سناریوی مدیریت سود معنادار است و نگرش، هنجارهای ذهنی و کنترل ادراکی و تعهد اخلاقی افراد نسبت به مدیریت سود بر قصد آن‌ها در اقدام به مدیریت سود تأثیر معناداری دارند. نتایج حاصل از کاربست تئوری رفتار برنامه ­ریزی شده جهت پیش­بینی اقدام افراد به مدیریت سود را می­ توان در تدوین برنامه ­های آموزشی، استاندارد گذاری و همچنین تقویت بکارگیری مکانیزم ­های کنترل داخلی در شرکت­ها بکار برد.
کلیدواژه‌ها
تئوری رفتار برنامه‌ ریزی‌شده
روش‌های مختلف مدیریت سود

عنوان مقاله English

Investigating the Individual's Intention Physiological Factors in Different Earning Management Methods: Applying The Theory of Planned Behavior

نویسندگان English

Mohammad Ali Aghaei 1
Javad Rezazadeh 2
Maryam Esmaeilinasab 3
Seyed Amir Hosein Mirhadi 4
1 Associate Professor of Accounting, Faculty of Economics and Management University of Tarbiat Modares University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Associate Professor of Accounting, Faculty of Economics and Management University ofTarbiat Modares University, Tehran, Iran (j.rezazadeh@modares.ac.ir)
3 Associate Professor of Psychology, Department of Psychology University of Tarbiat Modares, Tehran, Iran (esmaeilinasab@modares.ac.ir)
4 Ph.D. Student in Accounting, Faculty of Economics and Management University of Tarbiat Modares University, Tehran, Iran ( amirhosein.mirhadi@modares.ac.ir)
چکیده English

There are few studies about the role of the theory of planned behavior as an individual's important psychological behavior despite several investigations about earning management. This study aims to design, develop and examine the model of earning management intentions by applying the theory of planned behavior based on psychological characteristics to empirically represent the effect of attitudes, subject norms, perceived behavioral controls, and moral obligation on different methods of earning management intentions. We use three different scenarios including real earning management, choosing accounting methods, and manipulating accruals and the standard theory of planned behavior questionnaires. The examination of this study is based on 278 questionnaires answered by MBA students in 2022 and 2011 through convenience sampling. To test hypotheses, we use Kruskal Wallis (H Test) and structural equation. The results show that there is a significant difference between individuals' attitudes, subject norms, perceived controls, and moral obligations in different earning management methods. Besides, we find that the individual earning management intentions model applying the theory of planned behavior in each of the three earning management methods is significant, and attitudes, subject norms, perceived controls, and moral obligations have significant effects on their intentions to engage in earning management behavior. The results of applying the theory of planned behavior for forecasting individuals' engagement in earning management could be used in setting educational programs, standard setting, and empowering internal control mechanisms in firms.

کلیدواژه‌ها English

Unethical Reporting
Earning Management Behavioral Model
Theory of Planned Behavior
Different Earning Management Methods
Abdolmohammadi, M. J , and C. R. Baker. 2008. Moral reasoning and questionable behavior. The CPA Journal, 78 (11) : 58-60.
اسفیدانی، محمد رحیم و محسنین، شهریار. (1396)، معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزیی به کمک نرم افزار Smart-PLS (چاپ دوم). ناشر: موسسه کتاب مهربان نشر. 272 صفحه
Adhikara, M. A. , N. D. Maslichah , and M. Basyir . 2022. Taxpayer Compliance Determinants: Perspective of Theory of Planned Behavior and Theory of Attribution. International Journal of Business and Applied Social Science, 8 (1) : 395-407.
اعتمادی، حسین و دیانتی دیلمی، زهرا. (1388)، تاثیر دیدگاه اخلاقی مدیران مالی بر کیفیت گزارش های مالی شرکت ها، نشریه اخلاق در علوم و فناوری، سال 4، شماره 1-2، صص 11-20.
Ajzen , I. 1988. Attitudes, Personality, and Behavior, Dorsey Press, Chicago
جمالیان پور, مظفر و حسینی، الهه سادات. (1401)، مدیریت سود و لحن و پیچیدگی گزارش حسابرس، . مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 19، شماره 73، صص 1-26.
Ajzen , I. 1991. The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50 (2) : 179-211.
حساس یگانه، یحیی ومداحی، یگانه. (1388)، اثربخشی فرآیند حسابرسی در کشف اشتباهات و تحریف‌های با اهمیت در صورت‌های مالی، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی. 1(41)، صص 49-76.
Ajzen, I., and M. Fishbein. 1975. A Bayesian analysis of attribution processes. Psychological bulletin, 82 (2) : 261.
حیدری، رسول؛ خواجوی، شکراله؛ تهرانی، رضا؛ بغزیان آلبرت. (۱۳۹۸)، نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده و مدل ارائه گزارشگری پایندگی توسط مدیران، فصلنامه حسابداری مالی، سال 11، شماره 42، صص 24-51.
Ajzen, I., and M. Fishbein. 1980. Understanding Attitudes and Predicting Social Behavior, Prentice-Hall, Upper Saddle River, NJ.
دیانتی دیلمی، زهرا. (1399)، روش تحقیق در حسابداری: راهنمای عملی برای نگارش پایان‌نامه و مقاله ( چاپ چهارم ویرایش دوم). ناشر: عدالت نوین. 346 صفحه
Alleyne, P. , D. Weekes-Marshall, S. Estwick, and R. Chaderton. 2014. Factors influencing ethical intentions among future accounting professionals in the Caribbean. Journal of Academic Ethics, 12 (2): 129-144.
رستمی نیا، رضا؛ حجازی، رضوان؛ طالب نیا، قدرت الله؛ برادران حسن زاده، رسول. (۱۳۹۹)، تاثیر منبع کنترل و تعهدسازمانی بر پذیرش رفتار ناکارآمد حسابرسی بر اساس تئوری رفتار برنامه ریزی شده، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 5، شماره 10، صص ۱۰۳-۱۲۹.
Armitage, C. J. , and J. Christian. 2003. From attitudes to behaviour: Basic and applied research on the theory of planned behaviour. Current psychology, 22 (3): 187-195.
رفاهی بخش، سمانه؛ بنی مهد، بهمن؛ خردیار، سینا؛ اوشک سرایی، مریم. (1397)، عواطف فردی و رفتار مدیریت سود : آزمونی از نظریه روانشناسی مثبت گرا، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 3، شماره 6، صص 254-241.
Beck, L. , and I. Ajzen. 1991. Predicting dishonest actions using the theory of planned behavior. Journal of research in personality, 25 (3) : 285-301.
ساریخانی، مهدی؛ ایزدی نیا، ناصر؛ دائی کریم زاده، سعید. (۱۳۹۷)، بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 3، شماره 6، صص ۱3۵-۱0۵.
Belski, W. H. , J. D. Beams, , and J. A Brozovsky. 2008. Ethical Judgments in Accounting: An Examination on the Ethics of Managed Earnings. Journal of Global Business Issues, 2 (2) : 59-68.
ساریخانی، مهدی؛ ایزدی نیا، ناصر؛ دائی کریم زاده، سعید. (1398)، بررسی قصد گزارشگری تقلب با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده و نقش تعدیل‌گری شدت اخلاقی، دانش حسابداری مالی، سال 6، شماره 1، صص 75-105.
Buchan, H.F. 2005. Ethical decision making in the public accounting profession: an extension of ajzen’s theory of planned behavior , Journal of Business Ethics, 61 (2) : 165-181.
شفاعت، احمدرضا؛ کاشانی پور، محمد؛ غلامی جمکرانی، رضا؛ جهانگیر نیا، حسین. (1400)، تاثیر متغیر تیپ شخصیتی مدیران بر مدیریت سود و نقش تعدیلی آن در رابطه بین مدیریت سود با افشای مسئولیت های اجتماعی شرکت، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 6، شماره 12، صص 308-343.
Burrell, G. , and G. Morgan. 2017. Sociological paradigms and organisational analysis: Elements of the sociology of corporate life. Routledge.
عبداله زاده، حسن و امین، وحید. (1399)، تاثیر نظریه رفتار برنامه ریزی شده، تعهد اخلاقی و ادراک ریسک بر تمایل به حسابداری و گزارشگری پایداری شرکتی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 5، شماره 9، صص ۲6۹-۲9۹.
Carpenter, D.T. and L.J Reimers. 2005. Unethical and fraudulent financial reporting: applying the theory of planned behavior , Journal of Business Ethics, 60 (2) : 115-129.
کابلی، مونا سادات؛ نیکومرام، هاشم؛ رهنمای رودپشتی، فریدون. (1400)، واکاوی رفتار مدیران واحد گزارشگر نسبت به تهیه صورت های مالی متقلبانه، پژوهش های تجربی حسابداری، سال 11، شماره 4، صص 77-103.
Cohen, D. A. , Dey, A. , and T. Z Lys. 2008. Real and accrual‐based earnings management in the pre‐and post‐Sarbanes‐Oxley periods. The accounting review, 83 (3): 757-787.
مومنی، منصور و فعال قیومی، علی. (1399)، تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS (چاپ هفتم ویرایش چهارم). ناشر: مولف
Cronan, P.T. , K.J. Mullins, and E.D Douglas. 2018. Further understanding factors that explain freshman business students’ academic integrity intention and behavior: plagiarism and sharing homework , Journal of Business Ethics, 147 (1) : 197-220
Ethics Resource Center. 2014. National Business Ethics Survey, Ethics Resource Center Arlington, VA.
Farag, M. S. , and R. Z Elias. 2012. The impact of accounting students’ professional skepticism on their ethical perception of earnings management. In Research on professional responsibility and ethics in accounting. Emerald Group Publishing Limited, 16 (1) : 185-200.
Farag, M.S. and Elias, R.Z. (2012), "The Impact of Accounting Students’ Professional Skepticism on their Ethical Perception of Earnings Management", Jeffrey, C. (Ed.) Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting (Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting, Emerald Group Publishing Limited, Bingley, 16 . 185-200.
Fiolleau, K. and S. E Kaplan. 2017. Recognizing ethical issues: an examination of practicing industry accountants and accounting students , Journal of Business Ethics, 142 (2) : 259-276.
Fishbein, M. and I. Ajzen. 1975. Belief, Attitude, Intention, and Behavior: An Introduction to Theory and Research, Addison Wesley: Reading, MA.
Flannery, B.L. and D.R. May. 2000. Environmental ethical decision making in the US metal-finishing industry , Academy of Management Journal, 43 (4): 642-662.
Franceschetti, B. M. 2018. A critical realist perspective on earnings management , in Franceschetti, B. M. (Ed. ) , Financial Crises and Earnings Management Behavior, Springer, Cham : 75-102.
Gino, F. 2015. Understanding ordinary unethical behavior: why people who value morality act immorally , Current Opinion in Behavioral Sciences, 3 : 107-111.
Hair Jr, J. F. , Hult, G. T. M. , Ringle, C. M. , Sarstedt, M. , Danks, N. P. , & Ray, S. 2021. Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using R: A workbook, Germany, Springer.
Harris, L. L. , S. B. Jackson, J.Owens, and N. Seybert. 2021. Recruiting dark personalities for earnings management. Journal of Business Ethics, 178 (1) : 1-26.
Hays, J. B. 2013. An investigation of the motivation of management accountants to report fraudulent accounting activity: Applying the theory of planned behavior. Nova Southeastern University.
Henseler, J. , Ringle, C. M. , & Sinkovics, R. 2009. The use of partial least squares path modeling in international marketing. In New challenges to international marketing. Emerald Group Publishing Limited.
Henseler, J. , Sarstedt, M. 2013. Goodness-of-fit indices for partial least squares path modeling. Comput Stat 28, 565–580.
Houqe, M. N. , K. Ahmed and T. Van Zijl. 2017. Audit quality, earnings management, and cost of equity capital: evidence from India , International Journal of Auditing, 21 (2) , 177-189.
Jafarkarimi, H. , R. Saadatdoost, T.A. Sim, and M.J. Hee. 2016. Behavioral intention in social networking sites ethical dilemmas: an extended model based on theory of planned behavior , Computers in Human Behavior, 62 (1): 545-561.
Pincus, M. , S. Wu, and J. Hwang. 2021. Did Accrual Earnings Management Decline and Real Earnings Management Increase Post-SOX? A Re-examination and Replication. A Re-examination and Replication, Forthcoming at Journal of Financial Reporting , 147 : 58-102.
Riemenschneider, C.K. , L.K. Leonard, and T.S. Manly. 2011. Students’ ethical decision-making in an information technology context: a theory of planned behavior approach , Journal of Information Systems Education, 22 : 203-214.
Sayal, K. , and G. Singh. 2020. Investigating the role of theory of planned behavior and Machiavellianism in earnings management intentions. Accounting Research Journal. 33 (6) : 653-668.
Schwartz, M. S. 2016. Ethical decision-making theory: an integrated approach , Journal of Business Ethics, 139 (4) : 755-776.
Scott, W.R. 2019. Financial Accounting Theory (8th.) , Pearson Education Canada Inc.
Simpson, J. A. , E. S. C. Weiner, 1989. Oxford University Press. The Oxford English Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Tian, Q. , and D. K. Peterson. 2016. The effects of ethical pressure and power distance orientation on unethical pro‐organizational behavior: the case of earnings management. Business Ethics: A European Review, 25 (2): 159-171.
Watts, R. L. , and J. L. Zimmerman. 1978. Towards a positive theory of the determination of accounting standards. Accounting review: 112-134
Watts, R. L. , and J. L. Zimmerman. 1979. The demand for and supply of accounting theories: The market for excuses. Accounting review: 273-305.
Watts, R. L. , and J. L. Zimmerman. 1986. Positive accounting theory. Prentice-Hall, Englewood Cliffs.
Yoon, C. 2011. Theory of planned behavior and ethics theory in digital piracy: an integrated model , Journal of Business Ethics, 100 (3) : 405-417.
 
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 7، شماره 14
زمستان 1401
صفحه 289-325