کاربست تحلیل مضمون آتراید استرلینگ در واکاوی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی

نویسندگان
راحله نظریان 1
اکرم تفتیان 2
فروغ حیرانی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران(rnazaryan@iauk.ac.ir)
2 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران (نویسنده مسئول)
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران heyrani@iauyazd.ac.ir
10.61186/aapc.7.14.405
چکیده
با توجه به اهمیت مسائل زیست‌محیطی و چالش جدی که شرکت‌ها برای گزارش فعالیت‌های زیست‌محیطی خود با آن روبرو هستند، هدف پژوهش حاضر واکاوی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی است؛ که می‌تواند جهت تقویت و بهبود این نوع گزارشگری، به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم پاسخگویی در مقابل ذینفعان استفاده شود. در فاز اول، ادبیات حوزه گزارشگری زیست‌محیطی بررسی گردید که حاکی از این است که شرکت‌های ایرانی در مقایسه با اکثر کشورهای دنیا نسبت به گزارشگری زیست‌محیطی غفلت نموده‌اند و قانون یا استانداردی شرکت‌ها را ملزم به افشا اطلاعات زیست‌محیطی نمی‌کند. بنابراین هرگونه افشا در این زمینه به صورت داوطلبانه است و نشان‌دهنده عدم وجود شاخص‌های قابل‌تأیید و مشخص در جهت تهیه گزارش زیست‌محیطی است. سپس از طریق مصاحبه با صاحب‌نظران و کارشناسان دانشگاهی و اجرایی باسابقه در حوزه مذکور در سال 1400، داده‌های کیفی جمع‌آوری گردید. این خبرگان بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند با رویکرد گلوله برفی انتخاب شدند و انجام مصاحبه‌ها تا زمان دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در فاز دوم بعد از بررسی مصاحبه‌ها، داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده به روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ و به کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا کدگذاری و دسته‌بندی شدند. یافته‌های تحلیل مضمون منجر به شناسایی 2 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان دهنده و 39 مضمون پایه گردید. نتایج این پژوهش بیانگر این است که گزارشگری زیست‌محیطی برمبنای دو مضمون فراگیر 1- افشاء اطلاعات سخت و 2- افشاء اطلاعات نرم قابل تبیین است. شناسایی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی بر این مبنا و به‌کارگیری آن‌ها با افزایش قابلیت تأیید اطلاعات، به بهبود پاسخگویی، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و اخذ تصمیمات مناسب منجر می‌شود.

کلیدواژه‌ها
گزارشگری زیست‌محیطی
تحلیل مضمون
اطلاعات سخت
اطلاعات نرم

عنوان مقاله English

The Application of Atride Stirling's Theme Analysis in the Analysis of Environmental Reporting Indicators

نویسندگان English

Raheleh Nazarian 1
Akram Taftiyan 2
Forough Heyrani 3
1 Ph.D. student in Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran Rnazaryan@iauk.ac.ir
2 Assistant Professor of Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran (Corresponding Author)
3 Assistant Professor of Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran (Heyrani@iauyazd.ac.ir)
چکیده English

Considering the importance of environmental issues and the serious challenge that companies face to report their environmental activities, the purpose of this research is to analyze environmental reporting indicators; which can be used to strengthen and improve this type of reporting, as one of the important accountability tools in front of the stakeholders. In the first phase, the literature in the field of environmental reporting was reviewed, which indicates that compared to most countries in the world, Iranian companies have neglected environmental reporting, and no law or standard requires companies to disclose environmental information. Therefore, any disclosure in this field is voluntary and indicates the absence of verifiable and specific indicators in order to prepare an environmental report. Then, qualitative data were collected through interviews with experts and experienced academic and executive experts in the mentioned field in 1400. Therefore, any disclosure in this field is voluntary and indicates the absence of verifiable and specific indicators in order to prepare an environmental report. Then, qualitative data were collected through interviews with experts and experienced academic and executive experts in the mentioned field in 1400.These experts were selected based on the purposeful sampling method with the snowball approach, and conducting interviews continued until reaching theoretical saturation. In the second phase, after reviewing the interviews, the collected qualitative data were coded and categorized using Atride-Sterling's thematic analysis method and MaxQuda software. The findings of theme analysis led to the identification of 2 global themes, 7 organizing themes and 39 basic themes. The results of this research show that environmental reporting can be explained based on two global themes of 1- hard information disclosure and 2- soft information disclosure. Identifying environmental reporting indicators on this basis and using them by increasing the ability to verify information leads to improved accountability, reducing information asymmetry and making appropriate decisions.



کلیدواژه‌ها English

Environmental Reporting
Theme Analysis
Hard information
Soft information
Acar, M., and H. Temis. 2020. Emprical analysis on corporate environmental performance and environmental disclosure in an emerging market context. International Journal of Emerging Market, 15(6): 1061- 1082.
برزگر، قدرت اله؛ غواصی‌کناری، محمد. (1395). مطالعه رابطه سطح افشا مسئولیت اجتماعی و سیاست تقسیم سود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار، دانش حسابداری، سال هفتم، شماره بیست و چهارم، صص 155-180.
Attride-Stirling, J. 2001. Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative research, 1(3): 385-405.
پورخانی ذاکله بری، مظفر وجهانشاد، آزیتا. (1400)، ارائه الگو برای افشاء پایداری شرکتی و ارزیابی عوامل مرتبط با تئوری مشروعیت بر گزارشگری آن، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره 49، صص 177-204.
Baalouch, F., S. Damak Ayadi, and K. Hussainey. 2019. A study of the determinants of environmental disclosoure quality: evidence from French listed company. Journal of Managment and Gavernance , 23: 939- 971.
جفایی‌رهنی، منیر. (1396). ارائه مدلی برای تبیین عوامل مؤثر بر گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، پایان‌نامه دکتری حسابداری، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم اقتصادی و اداری.
Belal, A., S. Cooper, and N. Khan. 2015. Corporate environmental responsibility and accountability: what chance in vulnerable Bangladesh. Critical Perspectives on Accounting, 33: 44-58.
جوادی پور، علیرضا. (1397)، مروری بر پژوهش‌های حسابداری اجتماعی و زیست‌محیطی در 25 سال گذشته، پژوهش حسابداری، دوره هشتم، شماره 1، پیاپی 29، صص 121-137.
Benlemlih, M., and L. Cai. 2020. Corporate environmental performance and financing decisions. Business ethic, the environment and resposibility, 29(2): 248-265.
حساس یگانه، یحیی؛ باباجانی، جعفر؛ تقوی فرد، محمدتقی؛ آرین پور، آرش. (1397)، تحلیل عملکرد پایداری زیست‌محیطی و تأثیر آن بر هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال سوم، شماره پنجم، صص 1-39.
Bertomeu, J., and I. Marinovic. 2016. A theory of Hard and Soft information. The Accounting Review, 9(1): 1-20.
حیاتی، نهاله؛ حجازی، رضوان؛ حسینی، سید علی؛ باستانی؛ سوسن. (1397)، استخراج مؤلفه‌های زیست‌محیطی از گزارش‌های فعالیت هیأت مدیره شرکت‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال هفتم، شماره 28، صص 43-70.
Boyatzis, R. 1998. Teransforming qualitative information: Thematic analysis and code development.
دانایی‌فرد، حسن؛ الوانی، سیدمهدی؛ آذر، عادل. (1398). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران: انتشارات اشراقی.
Braam, G., L. Uit de Weerd, M. Hauck, and M. Huijbregts. 2016. Determinants of corporate environmental reporting: the importance of environmental performance and assurance. Journal of Cleaner Production 129: 724-734.
دیانتی دیلمی، زهرا و خداکرمی، الهام. (1396)، تأثیر انتشار اخبار زیست‌محیطی روی قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، دانش سرمایه‌گذاری، سال ششم، شماره 23، صص 189-212.
Bradshaw, M., X. Wang, and Z. Dexin. (2019). Soft Information in the Financial Press and Analysts’ Recommendation Revisions.
دیانتی‌دیلمی، زهرا. (1398). روش تحقیق کمی و کیفی در حسابداری، تهران: انتشارات عدالت نوین.
Braun, V., and V. Clarke. 2006. Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2): 11-101.
شیخ‌زاده، محمد؛ بنی اسد، رضا. (1399). تحلیل مضمون: مفاهیم، رویکردها و کاربردها، تهران: انتشارات لوگوس.
Buccinaa, S., D. Chen, and J. Gramlich. 2013. Accounting for the environmental impacts of Texaco's operations in Ecuador: Chevron's contingent environmental liability disclosures. Accounting Forum, 37(2): 110-123.
طبیبی، سیدجمال‌الدین؛ ملکی، محمدرضا؛ دلگشایی، بهرام. تدوین پایان‌نامه، رساله، طرح پژوهشی و مقاله علمی، تهران: انتشارات فردوس.
Burgwa, D., and R. Vieira. 2014. Environmental Disclosure Determinants in Dutch Listed Companies. R. Cont. Fin. – USP, São Paulo, 25(64): 60-78.
عابدی‌جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمد ‌سعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‌زاده، محمد. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم، صص 151-198.
Cho, C., and D. Patten. 2013. Green accounting: reflections from a CSR and environmental disclosure perspective. Critical Perspectives on Accounting, 24(6): 443-447.
عباسی‌استمال، محمدرضا؛ زینالی، مهدی؛ برادران ‌حسن‌زاده، رسول؛ بادآورنهندی، یونس. (1400). تحلیل شکاف فازی عوامل افشاء اطلاعات مربوط به حسابداری توسعه پایدار با رویکرد آمیخته در ایران. حسابداری دولتی،سال هشتم، شماره اول، صص 29-52.
Christensen, H., E. Floyd, L. Liu, and M. Maffett. 2017. The Real Effects of Mandated Information on Social Responsibility in Financial Reports: Evidence from Mine-Safety Records. Journal of Accounting and Economics, 64(2-3): 284-304.
علی‌خانی، رضیه؛ مران‌جوری، مهدی. (1393). کاربرد تئوری‌های افشاء اطلاعات زیست‌محیطی و اجتماعی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال سوم، شماره نهم، صص 36-53.
Clarkson, P. M., Y. Li, G. D Richardson, and F. P Vasvari. 2008. Revisiting the relation between environmental performance and environmental disclosure: An empirical analysis. Accounting, Organizations and Society, 33: 303-327.
فخاری، حسین؛ ملکیان، اسفندیار؛ جفایی‌رهنی، منیر. (1396). تبیین رتبه‌بندی مؤلفه‌ها و شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی به روش تحلیل سلسله‌ مراتبی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره دوم، سال چهارم، صص 159-187.
Clarkson, P., Y. Li, G. Richardson, and F. Vasvari. 2011. Does it Really Pay to Be Green? Determinants and Consequences of Proactive Environmental Strategies. Journal of Accounting and Public Policy, 30(2): 122-144.
کاظم پور، مرتضی. (1397). طراحی چارچوبی برای افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بررسی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، پایان‌نامه دکتری حسابداری، دانشگاه تهران.
Deegan, C. 2013. The accountant will have a central role in saving the planet ... really? Areflection on 'green accounting and green eyeshades twenty years later. Critical Perspectives on Accounting,, 24(6): 448-458.
مشبکی، اصغر؛ خدامی، سهیلا؛ تقوی‌شوازی، الهه. (1389). نظریه نهادی نوین تلفیقی و نقش آن بر ایجاد مزیت رقابتی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی، شماره 10، سال اول، صص 149-173.
Deegan, C. 2019. Legitimacy theory: despite its enduring popularity and contribution, time is right for a necessary makeover. Accounting, Auditing and Accountability Journal, 32(8): 2307-2329.
میرزایی، غلامرضا. (1378). حسابداری و حسابرسی مدیریت. حسابدار، شماره 133، صص 76-84
Dobler, M., L. Kaouthar and D. Zégha. 2015. Corporate environmental environmental sustainability disclosures and environmental risk: Alternative tests of socio-political theories. Journal of Accounting & Organizational Change: 301-332.
ودیعی، محمدحسین؛ خلیلیان‌موحد، علی؛ هزارخانی، سیداسماعیل؛ توسلی‌فدیهه، فاطمه. (1392). بررسی آخرین تحولات گزارشگری مالی یکپارچه. یازدهمین همایش ملی حسابداری ایران، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
Dobriyal , P., A. Qureshi, R. Badola, and S. Hussain. 2012. A review of the methods available for estimating soil moisture. Journal of Hydrology: 110-117.
GRI. 2016. Foundation as part of GRI (101) Standards. Available at: https://www.globalreporting.org/standards/gri-standards-download-center/
Gola, K., P. Mendiratta, G. Gupta, and M. Dharwal. 2022. Green accounting and its application: a study on reporting practices of environmental accounting in India. World Review of Entrepreneurship Management and Sustainable Development, 18(1): 23-39.
Guba, E., and Y. Lincoln. 1994. Competing paradigms in qualitative research. In Handbook of qualitative research Vol. 2: 163-194.
Gunawan, J. (2007). Corporate Social Disclosures by Indonesian Listed Companies: A Pilot Study. Social Responsibility Journal, 3(3): 26-34.
Haller, A., and C. van Staden. 2014. The value added statement–an appropriate instrument for integrated reporting. Accounting, Auditing and Accountability Journal, 27(7): 1190-1216.
Helfaya, A., M. Whittigton and C. Alavatage. 2019. Exploring the quality of corporate Environmental Reporting: Surveying preparers' and users' perceptions. Accounting, Auditing and Accountibility, 4: 2015-2023.
ICAEW. Cosulted on 28 August 2010. New reporting models for business. Web of Institute chartered Accountants in Englan and Wales. Available at: www.icaew.co.uk/bettermarkets
KPMG. 2017. The road ahead, The KPMG Survey of Corporate Responsibility Reporting. KPMG International.
King, N., and C. Horrocks. 2010. Interviews in qualitative research. SAGE Publication.
Kleine , A., and M. von Hauff. 2009. Sustainability-driven Implementation of Corporate Social Responsibility: Application of the Integrative Sustainability Trinangel. Journal of Business Ethic, 85. https://doi.org/10.1007/s10551-009-0212-z.
Krippendorff, K. 2004. Content analysis, an Introduction to Its Metodology. 2nd Edition, especially chapter 11. SAGE Publication.
Li , D., M. Huang, S. Ren, X. Chen, and L. Ning. 2018. Environmental legitimacy, green innovation, and corporate carbon disclosure: evidence from CDP China 100. Journal of Business Ethics, 150(4): 1089-1104.
Liberti, J., and M. Petersen. 2019. Information: Hard and Soft. Review of Corporate Finance Studies, 8(1): 1-41
Lindberg  , D., and D. Seifert. 2010. A New Paradigm of Reporting. The CPA Journal, 80(1): 36-39.
Miles, M., A. Huberman, and J. Saldana. 2020. Qualitative data analysis: A method sourcebook . Fourth edition.
Nowell, L., J. Norris, D. White, and N. Moules. 2017. Thematic Analysis: Striving to Meet the Trustworthiness Criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16: 1-13.
Ong, T., T. Trireksan, and H. Djajadijerta. 2016. Hard and soft sustainability disclosures: Australia’s resources industry. Accounting Research Journal, 29(2): 198-217.
Papa, M., M. Carrassi, A. Muserra, and M. Wieczorek-kosmala. 2022. The impact of the EU nonfinancial information directive on environmental disclosure: evidence from Italian environmentally sensitive industries. Meditaryi Accountancy Research, 30(7): 87-120.
Park, S. 2017. Corporate social responsibility, visibility, reputation and financial performance: empirical analysis on the moderating and mediating variables from Korea. Social Resposibility Journal, 13(4): 856-871.
Parker, L. D. 2019. Corporate social responsibility as a determinant of corporate reputation in the airline industry. Journal of Retailing and Consumer Services, 47: 215-221.
Petersen, M. 2004. Information: Hard and Soft. Northwestern university.
Pramanik, A., N. Shil, and B. Das. 2008. Corporate Environmental Reporting: An Emerging Issue in the Corporate World. International Journal of business and managment, 3(12): 149-154.
Raadt, A., M. Warrens, R. Bosker, and H. Kiers. 2019. Kappa Coefficients for Missing Data. Educational and Psychological Measurement, 79(3): 558-576.
Ryan, G., and H. Bernard. 2003b. Techniques to identify Thems. Field Methods, 15(1): 85-109.
Scot, W. R. 2008. Approaching Adulthood: The Maturing of Institutional Theory. Theory and society, 37(5): 427-442.
Setyorini, C., and Z. Ishak. 2012. Corporate Social and Environmental Reporting: A Case of Mimetic Isomorphism. American International Journal of Contemporary Research, 2(5): 11-17.
Shahid Ullah, M. 2020. The influence of global, country and firm-level governance on social and environmental reporting: Evidence from developing countries. Management School, Faculty of Social Science. The University of Sheffield: A thesis for philosophy.
Vinh Khuong, N., T. Thuy Khanh, P. Anh Thu, and B. Ngoc Linh1. 2020. Corporate Environmental Disclosure Practices in Vietnam. Research in World Economy, 11(1): 143-152.
Wachira, M., and D. Mathuva. 2022. Corporate Environmental Reporting in Sub-Saharan Africa: A Literature Review and Suggestions for Further Research. Advances in Environmental Accounting & Management, 10: 159-182.
patten, D. 2002. The relation between environmental performance and environmental disclosure: a research note. Accounting, Organizations And Society, 27(8): 763-773.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 7، شماره 14
زمستان 1401
صفحه 405-432