ارائه الگوی جامع جلوگیری از اطاله دادرسی جرائم اقتصادی با کمک فنون حسابداری قضایی با استفاده از نظریه داده بنیاد

نویسندگان
غلامرضا نبوی 1
سید یوسف احدی سرکانی 2
احمد یعقوب نژاد 3
سیده عاطفه حسینی 4
1 دانشجوی دکتری رشته حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت وحسابداری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فیروز کوه، ایران Gh_nabavi1336@yahoo.com
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد فیروز کوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران.(نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه حسابداری، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ایران (yaghoobacc@gmail.com)
4 استادیار گروه حسابداری، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران Hosseini_accounting58@yahoo.com
10.61186/aapc.8.15.145
چکیده
امروزه اطاله دادرسی به‌ویژه در حوزه جرائم اقتصادی یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در نظام قضایی کشور به شمار می‌رود. بر این اساس هدف از این مطالعه ارائه الگوی جامع جلوگیری از اطاله دادرسی جرائم اقتصادی با کمک فنون حسابداری قضایی با استفاده از نظریه داده بنیاد است. روش پژوهش حاضر کیفی بوده و داده‌های مربوط به پژوهش با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته و مرور ادبیات موجود استخراج‌شده. نمونه پژوهش شامل 12 نفر از اعضای هیئت‌ علمی شاغل در حرفه و کارشناسان رسمی دادگستری انتخاب و با آن‌ها در سال 1401 مصاحبه شد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که شرایط علی مؤثر بر جلوگیری از اطاله دادرسی شامل شکوائیه از اظهارنظر خارج از صلاحیت کارشناس، جهات رد کارشناس، پاسخگویی استعلامات اداره ثبت، شهرداری‌ها و بانک‌ها تأخیر در ارائه به‌موقع نظریه کارشناسان، نارضایتی مردم از عملکرد قوه قضائیه و نیاز به‌صرفه جویی در وقت و شرایط زمینه‌ساز مرتبط با قضات و مدیران شعب دادگاه‌ها می‌باشند. شرایط مداخله‌گر نیز عبارت‌اند از افزایش قضات به تعداد کافی، حجم بالای پرونده‌های قضایی، مکانیزه عمل نمودن نظام قضایی، مقررات دست و پاگیر، افزایش حقوق قضات، آموزش مهارت‌های نرم‌افزاری و نظارت مؤثر کانون‌ها و مراکز مشاوره بر عملکرد کارشناسان که راهبردهایی همچون فنون حسابداری قضایی دارد. این شرایط پیامد افزایش رضایت بیشتر مردم در پی خواهد داشت. نتایج این پژوهش می­تواند به رفع مشکلات مربوط به جلوگیری از اطاله دادرسی در جرائم اقتصادی با استفاده از فنون حسابداری قضایی کمک نموده و با ارائه منابعی علمی و فنی، ضمن تفسیر و بیان شفاف حقیقت پدیده­های مرتبط با جرائم اقتصادی به دادرسی منصفانه و عادلانه در محافل قضایی کمک نماید.


کلیدواژه‌ها
حسابداری قضایی
اطاله دادرسی
جرم اقتصادی
نظریه داده بنیاد

عنوان مقاله English

Providing a Comprehensive Model for Preventing prolongation of Economic Crimes proceedings with the Help of forensic Accounting Techniques Using Grounded Theory

نویسندگان English

gholamreza nabavi 1
Seyyed Yusuf Ahadi serkani 2
Ahmad Yaqubnejad 3
Seyedeh Atefeh Hosseini 4
1 PHD Student in Accounting, Faculty of Management and Accounting, Islamic Azad University, Firoozkuh,Iran. (gh_nabavi1336@yahoo.com)
2 Associate Professor, Department Of Accounting, Firoozkooh Branch, Islamic Azad University, Firoozkooh, Iran (Corresponding Author)
3 Assistant Prof. Department Of Accounting, Faculty of Economic and Accounting, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran(yaghoobacc@gmail.com)
4 Assistant Professor, Department Of Accounting, Firoozkooh Branch, Islamic Azad University, Firoozkooh, Iran( Hosseini_Accounting58@Yahoo.Com)
چکیده English

Today, prolongation of proceedings, especially in the field of economic crimes, is one of the most important challenges in the judicial system of the country. Accordingly, the purpose of this study is to provide a comprehensive model for preventing the prolongation of economic crimes proceedings with the help of forensic accounting techniques using grounded theory. The research method was qualitative and data were extracted using semi-structured interview tool and review of existing literature. The sample consisted of 12 faculty members working in the profession and official experts of the judiciary and they were interviewed in 2022. The results of the study show that the causal conditions affecting the preventing prolongation of proceedings include the complaint of opinion outside the expert's jurisdiction, the reasons for the expert's rejection, accountability of the inquiries of notary departments and municipalities, banks and the delay in the timely presentation of the experts' theory, dissatisfaction of t people from the performance of the judiciry, need to save time and financial budget and the underlying conditions related, increase of judges and managers of the branches of the courts. Intervening conditions include increase of sufficient number of judges, high volume of cases, mechanized practice of the judicial system, and increase of judges salary and teaching software effective monitoring of centers and counseling centers on the performance of experts cumbersome regulations that have strategies such as forensic accounting techniques. This condition will have consequence, increasing more people satisfaction consent of the parties to the lawsuit,. The results of this study can help to solve the problems related to prolongation of proceedings in economic crimes by using forensic accounting techniques and provide scientific and technical resources, while interpreting and stating the truth of economic crimes related phenomena to fair proceedings in judicial circles.

کلیدواژه‌ها English

Forensic accounting
Prolongation of proceedings
Economic crime
Grounded theory
Alaoubi, A., Almomani, M, A. 2021. The Moderating Effect for Forensic Accounting on the Relationship between corporate Governance and Quality of Accounting Information in The Jordanian Public Shareholding Companies, International Journal of Academic Research in Accounting Finance and Management Sciences, 11(2), 47–61.
ابراهیمی، شهرام؛ صادق نژاد نائینی، مجید. (1392)، تحلیل جرم شناختیِ جرائم اقتصادی، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 2، شماره 5،صص 147-174.
Alshurafat, H., Al Shbail, M.O. and Mansour, E. 2021. Strengths and weaknesses of forensic accounting: an implication on the socio-economic development, Journal of Business and Socio-economic Development, 1(2), 135-148.
استراوس، انسلم وکربین، جولیت. (1394)، مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ابراهیم افشار، تهران: نشر نی.
Begum Nadaf, Y. 2023. ROLE OF FORENSIC ACCOUNTING IN PREVENTING FINANCIAL FRAUDS. SOUTH INDIA JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES. Vol. XXI, No.39.153-159.
اسماعیل‌زاده، محمد؛ پور ابراهیم، احمد. (1397)، تحلیل بزه اخذ پورسانت با رویکردی به جرائم اقتصادی، نشریه کارآگاه. دوره 12، شماره 45،صص ۸۷-‎۹۸.
Carletta, J. 1996. assessing agreement on classification tasks: the kappa computational, 22(2): 249-254
الهی منش، محمدرضا؛ برزگری دهج، حمید. (1401)، سیاست‌های پیشگیری وضعی از فساد در قلمرو معاملات دولتی، فصلنامه علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری، دوره 4، شماره 10، صص 149-176.
Compin, F. 2008. The role of accounting in money laundering and money dirtying, journal of critical perspectives on accounting, No 19: 591-602.
باز هوایی، عبدالرضا؛ پور خاقان، زینب؛ رئیسی دزکی، لیلا. (1399)، تحلیل وضعیت قاچاق کالا از منظر حقوق بین‌الملل اقتصادی با تأکید بر وضعیت حقوقی ایران، مجله پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، دوره 11، شماره 45، صص 201-234.
Crumbley, L., Rezaee, Z. and Elmore, R.C. 2004, “Forensic accounting education: a survey of academicians and practitioners”, Journal of Forensic Accounting, Vol. 11 No. 2: 181-202.
بخشانی، صفیه؛ باقر پور ولاشانی، محمدعلی، عباس زاده محمدرضا. (1401)، تدوین و ارائه مدل مفهومی مدیریت رفتار اشتراک‌گذاری دانش در حرفه حسابرسی ایران، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ۸، شماره ۱۴، صص ۳۵-۷۵
Davis, C., Farrell, R. and Ogilby, S. 2010, “Characteristics and skills of the forensic accountant”, available at: https://competency.aicpa.org/media_resources/209049-characteristics-and-skills-ofthe-forensic-accounta
جعفری مسلم، مجتبی؛ آقا بابایی، عظیم. (1400)، جرم اخلال کلان در نظام اقتصادی در قانون اخلالگران در نظام اقتصادی کشور و ماده 286 قانون مجازات اسلامی، پژوهش‌های حقوقی، دوره 20، شماره 47، صص 29-54.
Digabriele, J.A. 2008, “An empirical investigation of the relevant skills of forensic accountants”, Journal of Education for Business, Vol. 83 No. 6:331-338, doi:10.3200/JOEB.83.6.331-338.
جعفری، نادر؛ دهقان، حبیب اله و دارابی, رؤیا. (1396)، بررسی نقش حسابدار قضایی در دادرسی جرم پول‌شویی، حسابداری و منافع اجتماعی، دوره 7، شماره 1، صص 85-102.
Eiya, o., & Otalor. J.I. 2013. Forensic Accounting as a Tool for Fighting Financial Crime in Nigeria. Research Journal of Finance and Accounting. 4(6): 18-25.
جوانمردی، محمد؛ بهره‌مند، حمید. (1399)، مواجهه با جرائم بورسی به‌مثابه قسمی از جرائم اقتصادی، بورس اوراق بهادار، دوره 13، شماره 51.
Gwet, K.L. 2014. Handbook of inter-rater reliability: The definitive guide to measuring the extent of agreement among raters. Advanced Analytics LLC
حامد توسلی، سوده؛ دارابی، ایمان و رفیعی طباطبائی، سید حسام‌الدین. (1397)، رفع اطاله دادرسی و توسعه قضایی، انتشارات آذر فر.
Hegazy, S., Sangster, A. and Kotb, A. 2017, “Mapping forensic accounting in the UK”, Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, Vol. 28: 43-56, doi:10.1016/j.intaccaudtax. 2016.12.004.
حسابداری قضایی و ضد تقلب. حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 3، شماره 5، صص 41-100.
Howieson, B. 2018, “What is the ‘good’ forensic accountant? A virtue ethics perspective”,Pacific Accounting Review, Vol. 30 No. 2: 155-167, doi: 10.1108/PAR-01-2017-0005
حسنقلی پور، حکیمه؛ امیری، مجتبی؛ پور عزت، علی‌اصغر. (1396)، توسعۀ مدل ارزشیابی خط‌مشی نگهداشت اثربخش اعضای هیئت‌علمی در آموزش عالی. مدیریت دولتی، دوره 9، شماره 3، صص 489-516.
Janković, B., Knežević, S., and Milojević, S. 2023. THE ROLE OF ACCOUNTING FORENSICS IN CRIMINAL PROCEEDINGS. Revizor . 26(101):1-9. DOI:10.56362/Rev23101001J
حسین الحسینی، سید علی؛ حکیمی‌ها، سعید؛ گلباغی ماسوله، سید علی جبار. (1401)، چالش‌های سیاست جنایی قضایی ایران در رویارویی با جرائم مخل نظام اقتصادی کشور (با رویکردی انتقادی به شماری از آراء محاکم کیفری)، آموزه‌های فقه و حقوق جزاء، دوره 1، شماره 3، صص 1-20.
LAWSHE, C.H. 1975. A QUANTITATIVE APPROACH TO CONTENT VALIDITY. A paper presented at Content Validity II, a conference held at Bowling Green State University. 28: 563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
خالقی ابوالفتح، سیفی قره یتاق داود. (1394)، رویکرد نظام کیفری ایران به جرم فرار مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، دوره ۲۳، شماره ۲۸.
Louwers, T.J. 2015, “The past, present, and future of crime-related forensic accounting methodology”, Accounting Research Journal, Vol. 28 No.1: 4-9, doi: 10.1108/ARJ-04-2015-0047.
دیانتی دیلمی، زهرا؛ سلطانی، اصغر و عمرانی، حامد. (1397)، تدوین برنامه کارشناسی ارشد رشته
Ocansey, E.O.N.D. 2017. Forensic Accounting and the Combating of Economic and Financial Crimes in Ghana. European Scientific Journal. 13(31). DOI:10.19044/esj.2017.v13n31p379
رفیعی طباطبایی، سید حسام‌الدین و دارابی، ایمان. (1398)، بررسی عوامل مؤثر بر رفع اطاله دادرسی و توسعه قضایی بامطالعه موردی بر دادگستری شهرستان کرمانشاه. تمدن حقوقی، شماره 5، ص 41.
Rebetez, M., C. Barsics, L. Rochat, A. D’Argembeau, and M. Linden, 2016. Procrastination, consideration of future consequences, and episodic future thinking, Consciousness and Cognition, Volume 42: 286-292, Published online 2022 Jan 6. doi: 10.3389/fpsyg.2021.783789
روز بخش، نجمه؛ گرگانلی دوجی جماد وردی، خوزین علی؛ بخارائیان خراسانی، مریم. (1401)، الگوی عدم بلوغ اخلاق حرفه‌ای حسابرسان در ایران: با رویکرد نظریه داده بنیاد، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ۸، شماره ۱۴، صص ۱۲۱-۱۶۸.
Riyazuddina, A. and Iftikhar Baig, M. 2023. Forensic Accounting: A Strategy for Identifying and Terminating Financial Frauds in India. International Journal of Trade and Commerce. 12(1): 166-175. DOI:10.46333/ijtc/12/1/14
روشن، محمد و دهقانی فیروزآبادی، حسین. (1393)، مسئولیت مدنی دولت در اطاله دادرسی، حقوق اداری، دوره 1 شماره 3 صفحات 71-112.
Steel, P., D. Taras, A. Ponak, and J. Kammeyer-Mueller, 2022. Self-Regulation of Slippery Deadlines: The Role of Procrastination in Work Performance. Front Psychol, 6(12): 783-789.
روشن، محمد؛ نایب زاده، علی‌اکبر؛ اخترشناس، فرهاد. (1390)، پول‌شویی و اثرات آن با تأکید براثر سیاسی، فصلنامه علمی تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، دوره 3، شماره 9، صص 185-192.
Tarr, J.A., Van Akkeren, J. and Buckby, S. 2016, “Forensic accounting: professional regulation of a multi-disciplinary field”, Australian Business Law Review, Vol. 44 No. 3: 204-215.
رهبر، دکتر فرهاد. (1382). پول‌شویی و آثار و پیامدهای آن. مجله تحقیقات اقتصادی، دوره 38، شماره 3.
Yan, B., and X. Zhang. 2022. What Research Has Been Conducted on Procrastination? Evidence From a Systematical Bibliometric Analysis. Front Psychol.13. 1-20.
زکوی، مهدی؛ مصطفوی، سید هادی؛ طرفی سعیداوی، یوسف. (1401)، تصرفات غیرقانونی در اموال و وجوه مؤسسات عمومی غیردولتی در شرکت‌های مادر و تابعه سازمان تأمین اجتماعی، فصلنامه علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری، دوره 4، شماره 12، صص 251-271.
سراج، ناصر. (1400). جرائم اقتصادی سازمان‌یافته و تأثیر آن بر نظام اقتصادی کشور (مطالعه موردی: پرونده فساد بانکی سه هزار میلیارد تومانی)، فصلنامه علمی تخصصی دانشنامه‌های حقوقی، دوره 4 شماره 11، صص 55-82.
سلطانی فرد، حسین؛ مالمیر، محمود و عالی پور، حسن. (1397)، آئین دادرسی جرائم اقتصادی؛ پیوند محتوا و شکل، مطالعات حقوقی، دوره 10، شماره 3، صص 159-194.
سید احمدی سجادی، سید علی؛ باقریان، امیر. (1394)، بررسی علل و ابعاد حقوقی ورشکستگی شرکت انرون آمریکا با تأکید بر حقوق شرکت‌های آمریکایی، دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره 22، شماره 7.
شاکری، ابوالحسن؛ البوعلی، امیر. (1396)، تحلیلی نوین از جرم تحصیل مال نامشروع در حقوق ایران. مجله پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، دوره 13، شماره 47، صص 93-114.
شریفی، سمیه؛ واعظ، سید علی و بصیرت، مهدی. (1400)، توسعه پارادایم حسابداری قضایی در نوسان پذیرش سطح حفاظت از منافع سهامداران در بین شرکت‌ها، تحلیلی مبتنی بر آزمون نظریه سرندایک، حسابداری مدیریت، دوره 14، شماره 48،صص 69-85.
غلامی، حسین؛ نمروری، رحیم. (1401)، تحلیل جرم شناختی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز "مصوب سال 1392". فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضائی، دوره24، شماره 88، صص 19-40.
قائمی، محمدحسین؛ شاهسوند، منیره و محبی، ابوالفضل. (1401)، تبیین فن‌های حسابداری و حسابرسی قضایی و به‌کارگیری آن در تشخیص ورشکستگی. نشریه پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 2(7)، صص 80-104.
قلاع بیگی، حمیدرضا. (1401)، جایگاه گمرک در مبارزه با جرم پول‌شویی. دانش حقوق و مالیه، دوره ۶، شماره 20، صص ۹۵-۱۱۲.
کوشا، جعفر. (1387)، عوامل سازمانی مؤثر بر اطاله دادرسی در تشکیل پرونده‌های قضایی در کلانتری‌ها، پژوهش‌های مدیریت انتظامی، شماره 2، ص 58.
کوشا، جعفر. (1391). اعمال‌نفوذ برخلاف حق و مقررات قانونی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 1، شماره 1، صص 159-180.
منتی نژاد، صادق. (1386). شیوه‌ها و زمینه‌های تبانی در معاملات دولتی. مجله حقوقی دادگستری، دوره 71، شماره 61، صص 47-62.
میر سعیدی، سید منصور؛ زمانی، محمود (1392). جرم اقتصادی؛ تعریف یا ضابطه؟. حقوق کیفری، دوره 2، شماره 4، صص 167-199.
وفایی پور، روح اله. (1399)، رابطه حسابداری قضایی با سلامت اقتصاد (پول‌شویی). فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال چهارم، شماره 31، صص 35-52.
ویشلقی، مهدیه؛ مقدم، علیرضا، سپهوند، رضا؛ آذر، عادل. (1401)، طراحی مدل نوسازی استراتژیک سازمان‌های توسعه‌ای در ایران مبتنی بر هویت حرفه‌ای مدیران (موردمطالعه: شرکت‌های دولتی تابعه ایدرو)، مدیریت بازرگانی، دوره 14، شماره 2، صص 326-353.
هادی زاده مقدم، اکرم و شاهدی، کامران. (1387)، بررسی تطبیقی کیفیت خدمات بانکداری دولتی و بانکداری خصوصی، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، شماره 31.
یعقوبی، سید محمدرضا. (1386)، اطاله دادرسی در محاکم حقوقی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد: دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 8، شماره 15
تابستان 1402
صفحه 145-174