ارائه الگوی رفتار غیرقیم‌مآبانه برخی حسابرسان در ایران با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد

نویسندگان
فائزه عرب نژاد 1
علی خوزین 2
علیرضا معطوفی 3
منصور گرکز 4
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران Faezeh.Arabnezhad.18@gmail.com
2 دانشیار،گروه حسابداری، واحد علی‌آبادکتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی‌آبادکتول، ایران (نویسندۀ مسئول)
3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایرانAlirezamaetoofi@gmail.com
4 دانشیار، گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران m_garkaz@yahoo.com
10.61186/aapc.9.17.409
چکیده
رفتار قیم‌مآبانه به عنوان یکی از مصادیق رفتار اخلاقی، نقش مهمی را در میزان رعایت آیین رفتار حرفه‌ای توسط حسابرسان دارد. از این­رو، هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی رفتار غیرقیم‌مآبانه حسابرسان در ایران است. به جهت طراحی الگوی پژوهش، از نظریه داده بنیاد استفاده شد. به منظور تعیین وضعیت فعلی رفتار قیم‌مآبانه حسابرسان، با 12 نفر از افراد خبره شاغل در موسسه‌های حسابرسی در سال 1402 که به صورت هدفمند و به روش گلوله برفی انتخاب شدند، مصاحبه شد. پس از تجزیه و تحلیل مصاحبه‌ها و انجام فرایند کدگذاری، به 91 مفهوم در زمینه رفتار غیرقیم‌مآبانه برخی حسابرسان دست یافتیم که در 9 مقوله اصلی و 21 مقوله فرعی طبقه‌بندی گردید و در نهایت الگوی پژوهش ارائه شد. مطابق یافته‌های پژوهش، شرایط علی شامل ویژگی‌های حسابرس (ویژگی‌های فردی، ویژگی‌های مربوط به حرفه)، چالش‌های اقتصادی حاکم بر حرفه حسابرسی (جذب مشتری، شرایط مالی حسابرس) و ارتباط بین حسابرس و صاحبکار (رابطه‌مداری) و شرایط زمینه‌ای دربرگیرنده سطح پایین دانسته‌های شغلی (پایین بودن سابقه حسابرس)، محیط و فرهنگ (محیط و فرهنگ حاکم بر شرکت صاحبکار، محیط و فرهنگ حاکم بر موسسه حسابرسی، محیط و فرهنگ خانواده) می‌باشند. همچنین با توجه به نتایج به‌دست آمده، قوانین و استانداردها (نارسایی در قوانین و مقررات، نارسایی در سازوکارهای نظارتی، نارسایی در استانداردها) و ساختار آموزش (چالش‌های آموزشی) به عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. یافته‌ها بیانگر آن است که حسابرسان در مواجهه با پدیده اصلی، راهبردهای تعاملی (راهبردهای تعاملی حسابرس، راهبردهای تعاملی موسسه حسابرسی، راهبردهای تعاملی قانون‌گذاران، راهبردهای تعاملی صاحبکار) را اتخاذ می‌کنند و انتخاب این راهبردها، پیامدهایی (مخدوش شدن رسالت حرفه، مخدوش شدن جایگاه حرفه، کاهش افراد متخصص در حرفه، آسیب‌های مالی) را به همراه خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها
رفتار غیرقیم‌مآبانه
حسابرسان
نظریه داده بنیاد
تصمیم‌گیری اخلاقی

عنوان مقاله English

Presenting the Pattern of Non-Paternal Behavior of Some Auditors in Iran with an Approach Based on Foundational Data Theory

نویسندگان English

Faezeh Arab Nezhad 1
Ali Khozain 2
Alireza Maetoofi 3
Mansoor Garkaz 4
1 Ph.D. Student, Department of Accounting, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran (Faezeh.Arabnezhad.18 @gmail.com)
2 Associate Professor, Department of Accounting, Aliabad Katoul Branch, Islamic Azad University, Aliabad Katoul, Iran (Corresponding author)
3 Associate Professor, Department of Accounting, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran (Alirezamaetoofi@gmail.com)
4 Associate Professor, Department of Accounting, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran (m_garkaz@yahoo.com)
چکیده English

As one of the examples of ethical behavior: paternalistic behavior plays an important role in the level of compliance with the code of professional conduct by auditors.­ Therefore, this study aim is to provide a pattern of non-paternal behavior of auditors in Iran. In order to design the research pattern, the foundational data theory was used. In order to determine the current status of paternalistic behavior of auditors, 12 experts working in auditing institutions were interviewed in 2023, who were selected purposefully and by snowball method. After analyzing the interviews and performing the coding process, we obtained 91 concepts in the field of some auditors' non-paternal behavior, which were classified into 9 main categories and 21 sub-categories, and finally, the research pattern was presented. According to the findings of the research causal conditions includes the characteristics of the auditor (personal characteristics, characteristics related to the profession), the economic challenges governing the auditing profession (attracting clients, financial conditions of the auditor) and the relationship between the auditor and the employer (relationship orientation) and background conditions including the low level of job knowledge. (low experience of the auditor), environment and culture (the environment and culture governing the employer's company, the environment and culture governing the auditing firm, the environment and culture of the family) are Also, according to the obtained results, laws and standards (insufficiency in laws and regulations, insufficiency in regulatory mechanisms, insufficiency in standards) and structure of education (educational challenges) were identified as intervening conditions. The findings indicate that auditors, when faced with the main phenomenon, adopt interactive strategies (auditor's interactive strategies, audit firm's interactive strategies, legislators' interactive strategies, employer's interactive strategies) and the choice of these strategies has consequences (distortion of the mission of the profession, distortion of the position The profession will result in the reduction of people specializing in the profession, financial damages.

کلیدواژه‌ها English

Non-Paternal Behavior
Auditors
Foundational Data Theory
Moral Decision Making
Adafula, B., W. A. Atuilik, and J. K. Amoh. 2018. Protecting the questionably knowledgeable user of accounting information: a defence of paternalism in the accounting profession. International Journal of Critical Accounting, 10(2), 152-168.
آذر سعید، یاشار و رستمی، شعیب. (1402)، هوش مصنوعی و تصمیم‌گیری اخلاقی در حسابداری و حسابرسی: تحلیل چالش‌های مربوط، قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری، سال دوم، شماره 3، صص 87-114.
An, C. J. 2020. Participation, not Paternalism. Moral Education, Normative Competence andthe Child’s Entry into the Moral Community. Educational Philosophy and Theory 52(2): 192-205.
احمدی، زانیار و پورزمانی، زهرا. (1403)، نقش هوش عاطفی، سازمانی و معنوی در قضاوت و تصمیم‌گیری حسابرسان در موسسه‌های حسابرسی، قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری، سال سوم، شماره 1، صص 31-50.
Bengtson, A., and V. M. L. Pedersen. 2024. Affirmative Action, Paternalism, and Respect. Brutish Journal of Political Science, 54(2), 422-436.
اسلام پناه، مریم؛ شهبازی، شیرین؛ باقلی جواد. (1399)، رابطه جو اخلاقی سازمان و تصمیم‌گیری مدیران: آزمون نقش میانجی مدیریت دانش شخصی، اخلاق در علوم و فناوری، سال پانزدهم، شماره 2، صص 86-92.
Benzel, E. 2023. Paternalism Versus Shared Decision Making. Journal of World Neurosurgery 174.
بوسلیکی، حسین. (1400)، سواد رسانه‌ای از منظر قیم‌مآبی آزادی‌خواهانه، فرهنگ و ارتباطات، سال پنجم، شماره 2، صص 92-124.
Bertomeu, J. 2024. Disclosure Paternalism. Journal of Accounting and Economics., 77(2-3), 101662.
پاک نژاد، امین اله. (1397)، مبانی اسلامی پدرمآبی (پترنالیسم) قانونی با نگاهی به نظام حقوقی ایران، حقوق بشر و شهروندی، سال سوم، شماره 2، صص 181-204.
Cheetham, M., A. F. Pedroni, A. Antley, M. Slater, and L. Jäncke. 2009. Virtual milgram: Empathic concern or personal distress? Evidence from functional MRI and dispositional measures. Frontiers in Human Neuroscience, 3, 802.
حاجیها زهره و راشکی گزنه، علی. (1396)، رابطه اخلاق حسابداری با توان تصمیم‌گیری و رفتار مدیران، اخلاق در علوم و فناوری، سال دوازدهم، شماره 2، صص 155-160.
Creswell, J. W. 2000. Educational Research Planning, Conducting and Evaluating qualitative and quantities research, (422-443), upper sadle river NJ Pearson Education.
حساس یگانه، یحیی؛ خادم، حمید؛ مرویان حسینی، زهرا. (1395)، رشد اخلاقی یا آیین رفتار حرفه‌ای؛ تفاوت بین ذهنیت و عمل حسابرسان، اخلاق در علوم و فناوری، سال دوم، شماره 11، صص 62-73.
Creswell, J.W. 2012. Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. 4th Edition, Boston: Pearson Publication.
حیدری، وحید. (1398)، تحلیل نسبت پترنالیسم و تحدید حقوق و آزادی‌های شهروندان در نظام حقوقی ایران، حقوق بشر و شهروندی، سال چهارم، شماره 1، صص 41-54.
Cristea, I. A., E. Legge, M. Prosperi, M. Guazzelli, D. David, and C. Gentili. 2014. Moderating effects of empathic concern and personal distress on the emotional reactions of disaster volunteers. Disasters 38(4): 740-752.
خوشبخت، اسماعیل؛ نائینی نقندری، امیرحسین؛ زینلی، حدیث. (1401)، دینداری، اخلاق حرفه‌ای حسابداری و تقلب‌های گزارشگری مالی، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال چهاردهم، شماره 53، صص 223-254.
Croce, M. 2018. Epistemic Paternalism and the Service Conception of Epistemic Authority. Metaphilosophy 49(3): 305-327.
رجب‌دری، حسین؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ سالاری، حجت اله؛ امیری، علی. (1399)، شناسایی و بررسی اهمیت نظریه‌های اخلاقی در حسابرسی از دیدگاه خبرگان و فعالان حرفه‌ای، اخلاق در علوم و فناوری، سال پانزدهم، شماره 2، صص 37-44.
Davis, M. H. 1983. Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of personality and social psychology, 44(1), 113-126
روزبخش، نجمه؛ گرگانلی دوجی، جمادوردی؛ خوزین، علی؛ بخاراییان خراسانی، مریم. (1401)، الگوی عدم بلوغ اخلاق حرفه‌ای حسابرسان در ایران: با رویکرد نظریه داده بنیاد، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال هفتم، شماره 14، صص 121-168.
Enofe, A. O. N. Innocent Ukpebor, and N. Ogbomo. 2016. The Effect Of Ccounting Ethics In Improving Auditor Professional Skepticism. International Of Advanced Academic Research 54(6),
سامانی، حسین؛ گلبابائی، سروش؛ برهانی، خاطره. (1401)، پیش‌بینی قیم‌مآبی بر اساس مولفه‌های همدلی و سرایت رفتاری، پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، سال دوازدهم، شماره 46، صص 101-122.
Feinberg, J. 1971. Legal paternalism. Canadian journal of philosophy, 1(1), 105-124.‌
سپاه منصور، مژگان و مهدوی نجم‌ آبادی، زهـرا. (١٣٩٦)، مـدل‌سـازی معـادلات سـاختاری در بررسی‌ ارتباط بین‌ نوع‌دوستی‌ و همدلی‌ با گـرایش‌ بـه‌ معنویـت‌ دانشـجویان، پـژوهش‌‌هـای روان‌شناسی‌ اجتماعی‌، سال هفتم، شماره 26، صص ٧٨-٥٩.
Fernanda, F. and M. x. Muslichah. 2020. The effect of internal control, individual morality and ethical value on accounting fraud tendency. Media Ekonomi dan Manajemen 35(1).
صادقیان، مسعود؛ جهانگیرنیا، حسین؛ غلامی جمکرانی، رضا. (1398)، نقش اخلاق در تعامل استراتژیک بین حسابرس مستفل و مدیریت بر پایه نظریه بازی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال هفتم، شماره 29، صص 43-56
Fernández-Ballesteros, R., M. Sánchez-Izquierdo, R. Olmos, C. Huici, J. M. R. Casado, and A. C. Jentoft. 2019. Paternalism vs. autonomy: Are they alternative types of formal care? Frontiers in Psychology, 10(JUN), 1460.
عباس زاده، محمد. (1391)، تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیفات کیفی، جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره 1، صص 19-34
Fienberg, J. (1984). Harm to others; The Moral Limits to Criminal Law; New York: Oxford University Press.
قربانی، محمدحسین؛ امیری مقدم، مرجان؛ زارعیان، حسین. (1398)، شناسایی و تدوین الگوی ارزش‌های اخلاقی در ورزش ایران، پژوهش در ورزش تربیتی، سال هفتم، شماره 17، صص 277-304.
Grill, K. 2012. Paternalism. Encyclopedia of Applied Ethics: 359-369.
مران جوری، مهدی؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ پورزمانی، زهرا؛ رئیس زاده، سید محمد. (1396)، تمایل به رفتار فریبنده و نگرش حسابرسان نسبت به رویه‌های غیراخلاقی بازاریابی، اخلاق در علوم و فناوری، سال دوازدهم، شماره32، صص 99-108.
Guba, E. and Y. S. Limclon. 1994. Competing Paradigms in Qualitative Research. Handbook of Qualitative Research 2(105): 163-194.
نجفی توانا، علی و مصطفی زاده، فهیم. (1392)، جرم‌انگاری در نظام کیفری جمهوری اسلامی ایران، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال پنجم، شماره 8، صص 149-170.
Gunasekaran A., and A. Spalanzani. 2012. Sustainability of manufacturing and services: Investigations for research and applications. International Journal of Production Economics 140(1):35-47.
نظام, حمیدرضا و رضایی‌، سعید. (١٣٩٧)، طراحی‌ برنامه‌ مهارت‌های همدلی‌ مبتنی‌ بـر شـناخت‌ اجتماعی‌ و بررسی‌ اثربخشی‌ آن بر رفتار جامعه‌‌پسند کارکنـان خـدمات فرودگـاهی‌، پـژوهش‌های روان‌شناسی‌ اجتماعی‌، سال هشتم، شماره ٢٩، صص ١٣١-١١٧.
Hannikainen, I., G. Cabral, E. Machery, and N. Struchiner. 2017. A deterministic worldview promotes approval of state paternalism. Journal of Experimental Social Psychology 70: 251-259.
نیک‌کار، جواد و نوروزی‌، فرزانه‌. (١٣٩٤)، اخلاق حسابرسان و تاثیر بر اعتماد عمومی‌، حسابرس، شماره ٧٦، صص ‌٧٦-٧٠.
Johnson, B., and L. Christensen. 2008. Educational research: Quantitative, qualitative and mixed approaches. 3rd Edition, Los Angeles: Sage Publication.
Jones, T. M. 1991. Ethical Decision Making By Individuals in Orgainizations: an Issue-Contingent Model. The Academy of Management Review 16(2): 366–396.
Kapeliushnikov, R. 2015. Behavioral Economics and the New Paternalism. Russian Journal of Economic 1(1): 81-107.
Kiessling, L., S. Chowdhury, H. Schildberg-Hörisch, and M. Sutter 2021. Parental Paternalism and Patience. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3767701
Kim, H., and S. Han. 2018. Does personal distress enhance empathic interaction or block it? Personality and Individual Differences 124: 77-83.
Kiradoo, G. 2020. Ethics in Accounting: Analysis of current financial failures and role of accountant. International Journal of Management 11 (2): 241-247.
Lu, C., C. Pen, and C. Torng, 2019. The Effect of Personal Moral Philosophy on Perceived Moral Intensity in Hotel Industry. In Innovative Mobile and Internet Services in Ubiquitous Computing. IMIS 2018. Advances in Intelligent Systems and Computing (773): 765–770.
Martin, A., K. Lin, and K. R. Olson. 2016. ). What You Want Versus What s Good for You: Paternalistic Motivation in Children s Helping Behavior Child Development, 87(6): 1739-1746.
McPhail, K., and W. Diane. 2009. Accounting and Business Ethics. New York: Rutledge, (Chapters 2&5).
Metwally M, and L. Gartzia. 2019. How ethical leadership shapes employees’ readiness to change: The mediating role of an organizational culture of effectiveness. Frontiers in Psychology 10: 2493.
Rest, J. R. 1986. Moral development: Advances in research and theory.Praeger, New York.
Roberts, R. W., and P. D. Dwyer. 1998. An analysis of materiality and reasonable assurance: Professional mystification and paternalism in auditing. Journal of Business Ethics, 17(5), 569-578.‌
Savur, S., C. Provis, and H. Harris. 2018. Ethical Decision-Making in Australian SMEs : A Field Study. Small Enterprise Research 25(2): 114–136.
Schouten, G. 2018. Paternalism and education. In The Routledge Handbook of the Philosophy of Paternalism 336-347).
Simm, K. 2020. Ethical decision-making in humanitarian medicine: how best to prepare?. Disaster medicine and public health preparedness: 1-5.
Strauss, A., and J. Corbin. 1998. Basics of qualitative research techniques.‌
Sun, L., S. Liu, and P. Chen. 2022. Does the Paternalism of Founder-Managers Improve Firm Innovation? Evidence from Chinese None-State owned Listed Firms. Finance Research Letters, 49: 103-146.
Tenbrunsel, A. E., and K. S. Crowe. 2008. Ethical Decision Making : Where We ’ ve Been and Where We ’ re Going. The Academy of Management Annals 2(1): 545–607.
Thaler, R. H., and C. R. Sunstein. 2003. Libertarian paternalism. American Economic Review 93(2): 175-179.
Tu, C. K., & Luo, B. (2020). Paternalistic leadership and pro-social rule breaking: The moderating roles of psychological empowerment and leader-member exchange. Human Systems Management, 39(1), 93-103.
Zaki, J. 2020. Integrating empathy and interpersonal emotion regulation. In Annual Review of Psychology (Vol. 71: 517-540).
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 9، شماره 17
تابستان 1403
صفحه 409-446