رابطه میان سلطه اجتماعی و بی تفاوتی اخلاقی : شواهدی از حرفه حسابرسی

نویسندگان
دنیا ملکی 1
بهمن بنی مهد 2
حمیدرضا وکیلی فرد 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران donya.maleki@srbiau.ac.ir
2 دانشیار مدعو گروه حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزادی اسلامی، تهران ، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزادی اسلامی، تهران ، ایران (H-vakilifard@srbiau.ac.ir)
10.52547/aapc.7.13.200
چکیده
رعایت اخلاق در حرفه حسابرسی، از اهمیت بسیاری برخوردار است. رفتار اخلاقی به عنوان یک رفتار اجتماعی به نگرش و جهت گیری های اجتماعی افراد جامعه وابسته است. یکی از این جهت گیری ها، جهت گیری سلطه اجتماعی است. بنابراین، هدف این مقاله مطالعه ارتباط میان سلطه اجتماعی و بی تفاوتی اخلاقی در حرفه حسابرسی است. این پژوهش، از نوع پژوهش های پیمایشی بوده و نمونه آماری پژوهش شامل 229 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. اطلاعات مورد نیاز پژوهش حاضر از طریق تکمیل پرسشنامه در سال 1401 گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بی تفاوتی اخلاقی و سلطه اجتماعی میان زنان و مردان، حسابرسان سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی و همچنین میان حسابرسان با سطوح مختلف تحصیلی تفاوت معنی داری با هم ندارند. هم چنین شواهد پژوهش تایید می نماید که رابطه ای مثبت و معنی دار میان سلطه اجتماعی و بی تفاوتی اخلاقی حسابرسان وجود دارد. جنسیت، تجربه کاری، تحصیلات و محل اشتغال حسابرس رابطه معنی داری با بی تفاوتی اخلاقی ندارد. نتایج این پژوهش می تواند سیاست گذاران حرفه حسابرسی را از سطح بی تفاوتی اخلاقی و سلطه اجتماعی حسابرسان و هم چنین ارتباط میان این دو متغیر ، آگاه نماید.
کلیدواژه‌ها
سلطه اجتماعی
بی تفاوتی اخلاقی
حسابرسان و حرفه حسابرسی

عنوان مقاله English

The Relationship Between Social Dominance and Moral Dis-Engagement: Evidence from the Auditing Profession

نویسندگان English

Donya Malaki 1
Bahman Banimahd 2
Hamidreza Vakilifard 3
1 Ph.D Student of Accounting, Department of Accounting,Islamic Azad University,Tehran Science and Research Branch, Tehran (donya.maleki@srbiau.ac.ir)
2 Associate Professor Department of accounting, Bandargaz Branch, Islamic Azad University, Bandargaz, Iran(Corresponding Author)
3 Associate professor in accounting, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran( H-vakilifard@srbiau.ac.ir)
چکیده English

Ethics compliance is very important in the auditing profession. Ethical behavior as a social behavior depends on the attitude and social orientations of the society. One of these orientations is social dominance. So, the purpose of this paper is to study the relationship between social dominance and moral dis-engagement in the auditing profession. This research is a survey research and the statistical sample of the research includes 229 auditors working in auditing organizations and private auditing firms that listed on the Iranian Association of Certified Public Accountants .The information needed for the current research was collected by completing the questionnaire in 2022 and using the available sampling method. The results of the research show that moral dis-engagement and social domination are not significantly different between women and men, auditors of auditing organizations and private auditing firms, as well as among auditors with different educational levels. Also, research evidence confirms that there is a positive and significant relationship between social dominance and auditors' moral dis-engagement. Gender, work experience, education and place of employment of the auditor has no significant relationship with moral dis-engagement. The results of this research can inform policy makers of the auditing profession about the level of moral disengagement and social dominance of auditors and also the relationship between these two variables.

کلیدواژه‌ها English

Social Dominance
Moral Dis-Engagement
Auditors and Auditing Profession
Andersen, J. 2010. Public versus Private Managers: How Public and Private Managers Differ in Leadership Behavior , Public Administration Review 70(1): 131-141
اسمعیلی کمار علیا، حسن؛ بنی مهد، بهمن؛ خردیار، سینا.(1399)، نقش جنسیت، ماکیاولیسم و دستکاری هیجانی در اجتناب مالیاتی، نشریه علمی حسابداری مدیریت، سال سیزدهم، شماره 13،صص 1-12.
Bandura A. 1999. Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review 3(3): 193–209.
حسینی، سید حسین؛ بنی مهد، بهمن؛ صفری، زهرا. (1399)، بررسی تاثیر دیدگاه های تردید حرفه ای حسابرس بر ارزیابی ریسک تقلب، با توجه به اثر مداخله کنندگی مهارت ارتباطی و تضعیف اجتماعی، دانش حسابداری.سال11،شماره2،صص71-105.
Bedi, A. 2020. A meta-analytic review of paternalistic leadership, Applied Psychology 69(3): 960-1008.
حقیقی فشی، شیرین؛ بنی مهد، بهمن؛ اوحدی، فریدون؛ همتی، بهرام. (1399). بررسی تاثیر ابعاد هنجارهای اجتماعی و شخصی بر تمکین مالیاتی ، فصلنامه علمی پژوهش دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال نهم، شماره33، صص 49-51.
Bronchain, J, P. Raynal. and H,Chabrol. 2019. The network structure of psychopathic personality traits in a non-institutionalized sample. Personality and Individual Differences 146(2):41–45.
حیدر، مجتبی؛ رهنمای رودپشتی، فریدون ؛ نیکومرام هاشم؛ بنی مهد بهمن. ( 1397)، جنسیت حسابرس و سبک های کارکردی تفکر: آزمون نظریه خود حکومتی ذهن، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 25 صص 1-9.
Detert, J, L. Treviño. And V. Sweitzer. 2008. Moral disengagement in ethical decision making: A study of antecedents and outcomes. Journal of Applied Psychology 93(2): 374- 391.
دهرویه، ابراهیم. اشرفی؛ مجید. گرنگلی دوجی، جمادوردی؛ خوزین، علی. (1400)، نقش ویژگی های روانشناختنی- اجتماعی در تصمیم گیری های ودیران مالی: با توجه به نقش میانجی اخلاق حرفه ای، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال ، صص142-150.
Duckitt, J, and C. Sibley. 2009. A dual-process motivational model of ideology, politics, and prejudice. Psychological Inquiry 20(2–3), 98–109.
سازمان بورس اوراق بهادار .(1400) گزارش کمیته پذیرش و نظارت بر موسسات حسابرسی معتمد بورس اوراق بهادار ، ص 20 ، قابل دسترس در سایت: www.seo.ir
Eutsler J. 2017. Examining Moral Disengagement as a Threat to Professional Skepticism . Electronic copy available at: https://ssrn.com/abstract=2972187
سپهوند، رضا؛ عارف نژاد، محسن؛ فتحی چگنی، فریبرز؛ سپهوند، مسعود. (1400)، رابطه قلدری سازمانی و اخلاق حرفه ای، سال 16، شماره2، صص81-73.
Fleischmann, A, and J. Lammers. 2020. Power and moral thinking , Current Opinion in Psychology 33(2):23–27
شهابی، سیده سنور؛ بنی مهد، بهمن؛ رضایی، فرزین. (1400)، عدالت سازمانی و افشاگری اخلاقی تخلفات در حرفه حسابرسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال شانزدهم، شماره2،صص156-161.
Heaven, P, and S. Bucci, S. 2001. Right-wing authoritarianism, social dominance orientation and personality: An analysis using the IPIP measure. European Journal of Personality 15(3): 49-56.
صادق پور، حسن؛ مرادزاده فرد، مهدی؛ همتی، بهرام. (1399)، نقش متغیرهای تسلط اجتماعی، ماکیاولیسم و دستکاری عاطفی بر مدیریت سود ، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 5،صص351-383.
Hunt, S, and S. Vitell. 2006. The general theory of marketing ethics: A revision and three questions. Journal of Macro marketing 26(2): 143–153.
فیض آبادی ، فرشته ؛ طاهرآبادی، علی اصغر؛ خیرالهی، فرشید. (1396)، نقش دیدگاه اخلاقی در تعدیل اثر رهبری اصیل بر رفتارهای ناکارآمد حسابرسان ، دانش حسابرسی شماره 67 ، صص 185-209.
Islam, T, A. Sharif. and S. Jamil. 2022. Zooming into paternalistic leadership: evidence from high power distance culture, European Journal of Management and Business Economics, ol. ahead-of-print No. ahead-of-print. Available at : doi.org/10.1108/EJMBE-05-2021-0149
قاسمی، وحید و برندگی، بدری.(1390). بررسی جامعه شناختی شخصیت قدرت طلب (مطالعه موردی: شهراصفهان). جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و دوم ، شماره پیایی 43، شماره سوم، صص23-40.
Kim, K.H, and A. Guinote. 2021. Cheating at the Top: Trait Dominance Explains Dishonesty More Consistently Than Social Power , Personality and Social Psychology Bulletin 20(1):1–16.
قلاوندی، حسن و کوشکی، منیژه. (1399)، تحلیل کانونی شجاعت اخلاقی حرفه ای با سرمایه اجتماعی ، فصلنامهاخلاق در علوم و فناوری. سال26، شماره3، صص136-142.
Lalot, F, M.Jauch. and D. Abrams. 2022. Look past the divide: Social dominance, authoritarianism, future thinking, and superordinate identity underlie the political divide on environmental issues, Current Research in Ecological and Social Psychology 3(4):25-41.
محمدنژاد، خاتون و شیخ الاسلامی، راضیه.(1398)، نقش واسطه عدم درگیری اخلاقی در رابطه بین هویت اخلاقی و رفتار غیرمولد تحصیلی، مجله مطالعات آموزش و یادگیری. دوره یازدهم، شماره دوم، صص26-44.
Leão, F, and D. Gomes. 2022. The stereotype of accountants: using a personality approach to assess the perspectives of laypeople, Accounting, Auditing & Accountability Journal 35 ( 9): 234-271.
مشهدی قره قیه، هادی. مراد زاده فرد، مهدی؛ فرقان دوست حقیقی، کامبیز؛ بنی مهد، بهمن.(1398). ماکیاولیسم، پول پرستی، فرهنگ مشتری مداری و خرید اظهار نظر حسابرسی از سوی صاحبکار، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره8، شماره29، صص161-173.
Martins, S. 2020. Abusive supervision and moral disengagement: The role of ethical climate and team size [Dissertação de mestrado, Iscte - Instituto Universitário de Lisboa]. Repositório Iscte. Ph.D Dissertation:1-54.
موسوی کاشی ، زهره و زاهدی قره بابا ، داوود.(1395)، رابطه بین سبکهای رهبری و رضایت شغلی در حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت ، شماره 20 ، صص 103- .116
Moore, C, R.Detert. L. Treviño. V. Baker. and D.Mayer. 2012. Why employees do bad things: moral disengagement and unethical organizational behavior. Person. Psychol. 65: 1–48.
مومنی، منصور و فعال قیومی، علی.(1394)، تحلیل آماری با استفاده از SPSS. چاپ 11. نشر وزیری.
Mowchan,M, J. Low. And P. Reckers. 2015. Antecedents to Unethical Corporate Conduct: Characteristics of the Complicit Follower. Behavioral Research in Accounting. 27(2):95-126.
میرزایی، مختار؛پورزامانی، زهرا؛ بیات، علی.(1401)، ارزش های اخلاقی، هویت اجتماعی و ایدئولوژی اخلاقی با تاکید بر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال 18، صص179-183.
Neuman, L 2006. Social Research Methods: Quantitative and Qualitative Approaches, Third Edition. London: Allyn and Bacon.
هرسی، پال و کنت، بلانچارد.( 1375) مدیریت رفتار سازمانی (کاربرد منابع انسانی ) ترجمه دکتر علی علاقه بند، چاپ دوازدهم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر.
Orudzheva, L. 2022. Reconciling stakeholder demands: a social dominance perspective, Social Responsibility Journal, 18(7): 1229-1250.
Piff, P. K., Stancato, D. M., Cote, S., Mendoza-Denton, R., & Keltner, D. 2012. Higher social class predicts increased unethical behavior. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 09(11):4086-4091.
Pratto, F, J. Sidanius. and S.Levin.2006. Social dominance theory and the dynamics of intergroup relations: Taking stock and looking forward. European Review of Social Psychology, 17:271-320.
Rengifo , M., Laham , S.,M., (2022) Big Five personality predictors of moral disengagement: A comprehensive aspect-level approach , Personality and Individual Differences 184 (1): 1-10.
Rom, S, and P. Conway. 2018. The strategic moral self: self-presentation shapes moral dilemma judgments. J. Exp. Soc. Psychol. 74(3):24–37.
Scholl, A, K. Sassenberg. N. Ellemers. D. Scheepers. and F.deWit. 2018. Highly identified power-holders feel responsible: The interplay between social identification and social power within groups. British Journal of Social Psychology 57(1):112–129.
Tan, X, L. Liu. W. Zheng and Z. Huang. 2016. Effects of social dominance orientation and right-wing authoritarianism on corrupt intention: The role of moral Outrage , International Journal of Psychology, Vol. 51( 3): 213–219.
Valerie A, V. Torres. M. Kovbasyuk. O. Addo. T. Ferreir. and C., Cristina , M., 2017. The Relationship Between Social Cynicism Belief, Social Dominance Orientation, and the Perception of Unethical Behavior: A Cross-Cultural Examination in Russia, Portugal, and the United States , Journal of Business Ethics , 146(1):545–562.
Wilson, M. 2003 Social Dominance and Ethical Ideology:The End Justifies the Means? The Journal of Social Psychology 143(5): 549-558.
حسابداری ارزشی و رفتاری
دوره 7، شماره 13
تابستان 1401
صفحه 200-223